Een colloïdale stof is een vast, vloeistof of gas opgelost in een stof van een andere aggregatietoestand. Aggregatietoestanden: vloeistof (water), vast (ijs), gas (stoom). Allemaal H2O moleculen maar andere vorm. Soms veranderen moleculen van toestand bij mengsel (suiker lost in water). Een colloïde deeltje verandert niet van toestand, maar is opgelost in de andere stof. Bijv. rook: vaste asdeeltjes in lucht (gas). As is colloïde deeltje. Brood: lucht in gebakken deeg. Deeg is vast, gas is colloïde verspreid doorheen. Verf: pigmentdeeltjes die in een vloeistof (water, lijnzaadolie, andere oliën) zweven. De kleine pigmentdeeltjes zijn colloïden die de vloeistof kleur geven.
Eitemperaverf was de meest gebruikte kunstenaarsverf tot de Middeleeuwen. De kunstenaar maakte het zelf: dooieren, water, gemalen plant of mineraal voor pigment. Water gaf vloeibaarheid. Plant/mineraal gaf kleur. Dooieren hielden de deeltjes tegen zakken in het water, verspreid doorheen het mengsel. Dit maakte verf, later door wetenschappers gedefinieerd als colloïde door hoe het pigment opgelost blijft.
Verf behoudt kleur bij droging door colloïdale eigenschap. Uitstrijken met penseel/rol verdund mengsel voor snellere droging. Pigmentdeeltjes blijven opgelost in vloeistof, maar naarmate vloeistof verdampt, blijven de deeltjes achter. Geen vloeistof meer = vaste pigmentdeeltjes = droge verf.
Colloïdale vaste deeltjes tonen verschillende kleuren afhankelijk van oorsprong. Voor synthetische pigmenten: gemalen planten/mineralen voor eitempera en olieverf. Voorbeelden: Titaniumoxide -> wit (titaniumwit). Indigo plant -> indigo kleur. Verdigris: groenblauw van copperacetaat. Tot 1900s levendste groen, maar wordt bruin/zwart met leeftijd. Copperacetaat zelden verkocht (giftig). Vermilioen: giftig kwiksulfide (cinnabar), levend rood met oranje tint. Carmine: rood pigment, minder oranje, van gemalen schildjes van cochenillekevers.