Het is niet ongebruikelijk dat een olieschilderij na verloop van tijd stof en vuil ophoopt, zelfs als het veilig hangt. Omdat een olieschilderij lastig te behandelen is, raden velen aan een professionele restaurator het te laten schoonmaken om schade te voorkomen. Het is echter niet onmogelijk om je eigen olieschilderij te reinigen, met enige oefening en juiste instructies.
Om een olieschilderij correct te reinigen, heb je specifieke materialen nodig: emulsie-reiniger, vernisverwijderer, neutralisator, katoenen zwabbertjes, handschoenen en kleine plastic bakjes voor elk middel. Deze materialen worden al decennialang door musea en galerijen gebruikt en zijn de veiligste bij het reinigen van olieschilderijen.
Bij het reinigen van een olieschilderij zijn diverse maatregelen nodig om schade en gezondheidsrisico's te voorkomen. Eerst: geen watergebaseerde materialen op je olieschilderij gebruiken. Water zakt in kleine kraken die zich met de tijd vormen en doet de verf afschilferen. Tweedens: niet te hard op het doek drukken tijdens reinigen, anders rek het. Derdens: handschoenen dragen en in een goed geventileerd gebied werken.
Om te bepalen welk reinigingsmiddel het beste werkt, moet je een hoekje van het schilderij testen met emulsie-reiniger en vernisverwijderer. Bij vergulde schilderijen is meestal de vernis verguld. Bij stof of sigarettenrookschade werkt de emulsie-reiniger best. Voor het testen: het hele oppervlak licht afvegen met neutralisator om de eerste laag stof te verwijderen.
Velen die nog nooit een olieschilderij hebben gereinigd, denken dat alleen het vuil afkomt met deze middelen. Dat is niet waar. Het is belangrijk een zacht rollende beweging te gebruiken, niet wrijven, bij het reinigen met katoenen zwabbertjes. Je moet heel geduldig zijn, anders zie je verf op je zwabbertje en niet alleen vuil.
Rustig werken en in kleine secties tegelijk voorkomt verdere schade. Een klein gebied reinigen, dan neutraliseren, dan verder. Gebruik zo schoon mogelijke zwabbertjes om vuil niet te verspreiden. Na het reinigen van het hele schilderij: een nieuwe laag vernis over het hele doek aanbrengen. Het voordeel: het verzegelt, beschermt en brengt de levendigheid van de originele kleuren weer naar voren.