Realisme in de kunst verwijst naar composities die zo helder en zonder interpretatie mogelijk zijn voortgebracht. De stroom ontstond rond 1850 in Frankrijk. Kunstenaars wilden de romantische notionen in de kunst weerstaan en de realiteit van de Industriële Revolutie afbeelden. De realistische stroming voortduurt tot de huidige dag en levert hoog gedetailleerde, zorgvuldig geplande kunstwerken op.
Franse kunstenaars gebruikten realisme aanvankelijk om politieke kwesties sarcastisch af te beelden. Andere schilderten scènes uit de arbeidersklas, het plattelands- en stedelijk leven en naaktafbeeldingen. Zij streeften naar rauwe, natuurlijke werken – zo dicht mogelijk bij een foto. Sommige kunstenaars gebruikten realisme om een maatschappelijke ellende te belichten door "lelijke" of ruwe beelden te schilderen.
Volledig in tegenstelling tot de zachte uitstraling van het romantische impressionisme, voegen realistische schilders zoveel mogelijk detail toe. Schaduwen, lichtreflectie, diepteperceptie en perspectief moeten zorgvuldig worden overwogen om een werk te creëren dat lijkt alsof de kijker eruit kan raken. Zowel voor stilleven als live composities betekende dit het vastleggen van het onderwerp met volledige helderheid. Traditioneel realisme liet weinig ruimte voor interpretatie bij het vormgeven van het onderwerp.
Vroegere aanhangers van de realistische stijl tendeerden naar warmere tinten en kleurpaletten. Voorbeelden zijn "De graanpluksters" van Jean-François Millet en "De executie van Lady Jane Grey" van Paul Delaroche, beide met zacht bruin, warme rood, zwart en ivoor. Moderne realisten gebruiken nog steeds warme paletten, maar spelen meer met koudere combinaties voor verrassende effecten. Lucian Freuds "De dochter van de schilder" en David Hockneys "Meneer en mevrouw Clark en Percy" zijn voorbeelden van modern realisme.
Naarmate de kunst in de 19e eeuw vorderde, veranderde realisme en ontwikkelde substromingen. De "Neue Sachlichkeit" (Nieuwe Sachelijkheid) had sterke Duitse politieke kenmerken met abstracte overtone. Magisch realisme combineerde reële elementen met fantasie in een natuurlijke setting, wat verschilt van surrealisme met meer dromerige elementen. Salvador Dalí en René Magritte zijn bekende surrealisten. Al deze categorieën delen de gemeenschappelijke noemer van een "realiteit" die helder en realistisch ogende.