Vergulden heeft veel overeenkomsten met schilderen, met name olieschilderen. In elk proces bedekken schilders en vergulders het oppervlak van het object met een gesso – gips of gips bereid met lijm – grond. Daarna, nadat ze de grond hebben laten drogen, brengen ze verschillende lagen transparante verf of verfachtig materiaal aan om het eindresultaat te creëren. Ondanks deze gedeelde kenmerken, hebben de twee media enkele belangrijke verschillen.
Vergulden verwijst naar het overleggen van een metaaloppervlak gemaakt van hout, steen, stof, klei of doek met een dunne bedekking van goud – maar je kunt ook zilver of brons verguldingen aanbrengen. Veel verfen worden op een vergelijkbare manier gemaakt als een vergulding, waar metaal aan een mediumbasis wordt toegevoegd om een sterke kleur en een metalen glans te produceren. Echter, goud, zilver en brons worden alleen spaarzaam in verf gebruikt; de vaker gebruikte metalen zijn chroom, titanium, cadmium, aluminium en mangaan.
Schilders kunnen ook verven gebruiken die aardelementen of mineralen bevatten. In plaats van een glanzende gouden kleur, kan een verf een diep bruin of kleikleur zijn en alleen mineralen of elementen bevatten zoals ijzer, mica, kobalt, azuriet, zink of kobalt. Over het algemeen zal een schilder, zelfs een olieschilder, verschillende pigmenten in zijn verven gebruiken, terwijl de vergulder of goudblaadskunstenaar voornamelijk met goud te maken heeft.
De term 'patina' beschrijft hoe het oppervlak van een gebronsen, messing of gezilverde vergulde item oxideert over tijd. Met deze chemische verandering komt een aangelopen uiterlijk dat soms zeer gewenst is. Puur goudblad zal niet aantasten, maar soms willen vergulders of goudblaadskunstenaars een licht aangelopen effect, en voegen ze een speciale stof toe om dit resultaat te krijgen. Over het algemeen hebben schilders niet te maken met het patina-effect.
'De lelie vergulden' is een uitdrukking die betekent: iets overversieren wanneer dat niet nodig is omdat het item op zich al mooi is. Het geldt voor vergulden maar zelden voor schilderen. Dit benadrukt de realiteit dat vergulden frequent gebruikt wordt om te decoreren, maar zelden op een schilderij toegepast wordt op een manier die helpt de afbeelding te definiëren. Hoewel extreem mooi, wanneer correct gedaan, wordt goudblad zelden op het doek gebruikt. Meestal gebruiken goudblaadskunstenaars het verfachtige materiaal om een prachtige lijst voor het beeld te creëren.