Schokwaarde is een controversiële visuele en linguïstische techniek die grafische of expliciete thema's omvat, zoals extreme geweld, naaktheid, seksualiteit, godslastering of andere taboe-onderwerpen. Zoals de naam suggereert, grijpt kunst en literatuur met schokwaarde de aandacht van kijkers en lezers door ze te schokken. Vel kritici bestempelen schokwaarde als een goedkope methode om aandacht te trekken met het effect van het desensitiseren van kijkers en lezers voor kwesties en ervaringen die niet licht behandeld zouden moeten worden. Echter, veel kunstenaars hebben schokwaarde effectief gebruikt voor educatieve doeleinden, zoals Steven Spielbergs 'Schindler's List', een film die een 'no-holds-barred' benadering hanteert om het leven in een nazi-concentratiekamp af te beelden. Wanneer spaarzaam en doelgericht gebruikt, heeft schokwaarde zijn plaats als een retorische techniek.
Beslis over het doel van een schokkende afbeelding of beschrijving in je werk. Overweeg wat je wilt bereiken door je publiek te schokken. Vraag jezelf of je ze wilt opvoeden of hun mening wilt veranderen, en waarom. Overweeg of schokwaarde de enige manier is om je gewenste resultaten te bereiken of of je de aandacht van je publiek op een andere manier kunt grijpen.
Bepaal welke reactie je van je publiek wilt oproepen, of dat nu ontzetting, walging, hopeloosheid of vrees is. Beslis welke reactie het beste relateren aan de boodschap of het doel van je tekst of visueel. Grafische afbeeldingen van longkancer en getande tanden op de voorpak van sigarettenpakken zijn voorbeelden van schokretoriek bedoeld om rokers te disgusteren tot stoppen.
Kies welk type schokwaarde je in je werk wilt benutten, of het nu grafisch geweld is of een taboe-onderwerp, zoals cannibalisme. Overweeg hoe expliciet of subtiel je het onderwerp wilt presenteren. Soms kan subtielheid een krachtig effect hebben op kijkers of lezers. Bijvoorbeeld, in de Italiaanse Holocaustfilm 'Het leven is mooi', in tegenstelling tot Spielbergs 'Schindler's List', onthoudt regisseur Benigni zich van het tonen van grafische beelden van lijding in een concentratiekamp, tot één verschrikkelijk moment waar de hoofdpersonage struikelt over een donker, vaag gedefinieerd stapel lichamen, te schaduw om duidelijk te zien maar effectief gruwelijk en schokkend niettemin. Subtielheid kan ook schokken.
Grijp je lezers en maak ze geïnvesteerd in je verhaal voordat je ze schokt. Als je een verhaal schrijft, ontwikkel sterke personages met diepte waarmee lezers zich kunnen identificeren en leren kennen. Dan zullen lezers waarschijnlijker de schokkende scènes volhouden, zoals in Louis de Bernières' 'Senor Vivo and the Coca Lord', waar de auteur de geliefde vriendin van het hoofdpersonage gruwelijk in stukken hakt om de absolute ontheemdheid van de Columbiaanse drugshandel te vertegenwoordigen. Deze scène is zo ontzettend hartveroverend omdat lezers gekomen zijn om de relatie tussen de twee liefhebbers te liefhebben en te genieten.
Weeg de ethiek van je beslissing om schokwaarde te benutten. Overweeg of je visueel of tekst onnodig offensief of irrespectvol is tegenover bepaalde groepen mensen, zoals een religieuze of etnische groep. Als je afbeeldingen of beschrijvingen van echte mensen gebruikt, overweeg dan de ethiek van het offeren van hun mogelijke waardigheid voor het maken van een punt.