Hoewel de oorsprong van kleurglas onbekend is, zag de gotische periode in de architectuur een bloei in het gebruik van kleurglas in de grote kathedralen. Naast artistieke praktijk vonden glasblazers de mysterieuze kwaliteiten van glas exemplaar om de godsdienstige en spirituele ideologieën van de periode weer te geven, wat ze stapsgewijs tot een fijne kunst verheven.
Architectonisch was de meest fundamentele rol van gotische kleurglasramen het binnenlaten van enorme hoeveelheden licht in de kathedraal. In die zin functioneerde het glas zowel als praktisch middel om het interieur te verlichten als in contrast met de romaanse architectuur – die massive muren en kleine vensteropeningen favorde – om een sfeer van grote, stijgende ruimtes en dunne, gordijnachtige muren te creëren.
Naast de ruimtelijke en verlichtingseffecten die gigantische ramen creëerden, droegen gotische kleurglasramen ook een spirituele kwaliteit. De gekleurde ruiten – gecreëerd door toevoeging van diverse metalen zouten en oxiden – glooiden briljant als juwelen toen licht erdoorheen viel, wat een ervaring vol ontzag en mysterie creëerde, en het belang van licht overeenkomstig de godsdienstige symboliek van de tijd overbracht.
Kleurglasramen dienden ook als illustratieve hulpmiddelen, bedoeld om te educeren en te inspireren. Panelen in gotische kathedralen vertoonden vaak bijbelse scènes of belangrijke momenten uit het leven van heiligen. Scènes en verhalen konden beperkt zijn tot één raam, of progressief verlopen door een serie ramen. Deze verhalen waren bedoeld voor mensen om niet alleen te "lezen", maar ook op spiritueel niveau te ervaren als objecten van beeld, licht, kleur en mysterie.
Een functie van kleurglasramen die niet genegeerd kan worden, was de rol als middel om de steuners te erkennen die de kathedraal financierden en bouwden, namelijk mecenasen en ambachtsgilden. Gelijkenissen van zulke mensen werden binnen een paneel afgebeeld, vaak in de directe voorgrond, kniend aan de zijkanten van het paneel.