Esthetica is de bestudering van schoonheid en, dieper, van perceptie in relatie tot schoonheid. Traditionele esthetica zocht de basiselementen van kunst of muziek die schoonheid definieren. Met postmodernisme (late 20e eeuw) kwamen theorieën die het bestaan van een objectieve, universele definitie van schoonheid betwijfelden.
Symmetrie wordt door traditionele estheten centraal geacht voor schoonheid. Archaïsche systemen als de Gouden Snede en verhouding 1:1,618 formaliseerden symmetrie en balans, toegepast op planten, menselijk lichaam, kunst, architectuur. Symmetrie kenmerkt zich door balans en gelijkmatigheid. Bijvoorbeeld: meeste dieren vertonen symmetrie: elk gezicht heeft twee ogen, poten/handen identiek aan weerskanten, lichamsmassa gelijkmatig verdeeld.
Compositie is een bredere context waar symmetrie in ingebed zit. De compositie van een landschap, kunstwerk of muziekstuk betreft de plaatsing van dominante kenmerken in het geheel en hoe alle delen tot elkaar staan. Zijn deze relaties discordant of conflictueel → onschonheid. Harmonieus en welproportioneren → schoonheid. De dominantie van compositie in kunst werd early 20e eeuw uitgedaagd door modernisme, met name 'anti-kunst' stromingen als Dada en surrealisme.
Postmoderne theoreticus als Theodor Adorno en Jacques Derrida deconstrueerden objectieve esthetische systemen. Postmodernisme bevordert radicale subjectiviteit en 'glijding': bestaan heeft geen objectieve betekenis en continue veranderende vorm. Dit betwist niet dat schoonheid bestaat, maar claimt dat het gecreëerd wordt, 'in het oog van de toeschouwer' (Shakespeare), dus een perceptievorm, geen buiten-het-geest-bestaande realiteit. Hetzelfde object kan voor één mooi, voor ander lelijk zijn → kwaliteitsoordelen, geen inherente eigenschappen.
Esthetica is nauw verbonden met kunst. Hoewel veel modern/postmodern kunst onverschillig of actief tegenover schoonheid staat, waren schoonheid en esthetica centraal in theorie en creatie van traditionele kunst. Traditionele kunst probeerde historische verhalen, godsdienstige devotie, morele imperatieven uit te drukken binnen schoonheidsparameters die inhoud toegankelijker maakten.