Hoe je pre-Columbiaanse artefacten dateert
De pre-Columbiaanse tijd verwijst naar de geschiedenis van Noord- en Zuid-Amerika voor de komst Europeanen, gedemargeerd door Columbus' beroemde reis. Deze omvat vele beschavingen: Noordelijke Native Americans, Azteken, Inca's, Maya's, Moche, Olmeken, en minder bekende stammen. Zij hinterlieten artefacten: keramiek, textiel, gereedschap, sieraden. De juiste dateringsmethode hangt af van materiaal en vindplaats.
Instructies
- Inspecteer de grondlaag. Grond vormt duidelijke lagen over tijd. Dieper = ouder (stratigrafie). Alleen relatieve datering, geen absolute datum. Sommige vindplaatsen hebben kalenders: Maya's en Azteken hielden nauwkeurige kalenders, omzetbaar naar moderne tijdrekening.
- Analyseer materiaal en stijl. Naarmate beschavingen evolueerden: sterkere materialen, complexere ontwerpen. Vergelijk bv. Inca-keramiek met evolutie in dat gebied (seriatie). Ook relatief, tenzij een stuk in de reeks al absoluut gedateerd is.
- C-14 datering (organisch materiaal). Lab meet bètastraling van C-14 isotopen (minder straling = ouder). Maar: hoge natuurlijke radioactiviteit in Zuid-Amerikaanse gronden maakt methode vaak onnauwkeurig. Marge: honderden jaren. Voor korte beschaving als Inca (paar eeuwen) weinig bruikbaar. Ook niet voor recente of >50.000 jaar oude objecten.
- Thermoluminescentie (keramiek). Verhit keramiek >500°C, meet lichtintensiteit. Alle keramiek wordt gebakken om te harden. Daarna slaat het lichtenergie op. Intensiteit vrijgekomen licht = tijd sinds laatste verbranding.
- Kalium-Argon datering (gesteentes). Lab meet verhouding kalium/argon. Constante verval kaliumisotoop -> leeftijd. Werkt voor >50.000 jaar. Vereist vulkanische activiteit in verleden. Gebieden als Valsequillo (Mexico) geschikt. Splittingssporen (uranium) als corroboratie.