Birren kleurentheorie baseert zich op de ideeën van Faber Birren (1900–1988), auteur van talloze boeken/artikelen over kleur. Zijn collectie rust in Yale's Art and Architecture Library. Birren focuste op kleurfunctie op de werkvloer: nomenclatuur, standaarden, systemen.
Kleur is omnisbaar. Birren geloofde dat invloed verder gaat dan esthetiek: fundamenteel voor kunst, psychologie, werkomgeving. Kleur als primaire tool voor expressie, communicatie, zelfidentificatie. "Expressie moet van binnen komen" – bewust en geïnformeerd.
Birren koppelt kleurperceptie aan emotionele reactie. In Creative Color (1961): mensen associëren kleur met andere zintuigen (synesthesie). "Lekker ruikende kleuren: roze, lila, orchidee, koel groen, aqua blauw." In Color Psychology and Color Therapy: introverten reageren minder op kleur, emotioneel gevoelige mensen reageren sterker.
Birren was het niet eens met Fauves (rauwe, onverdunde kleuren = soms garisch). Zijn harmoniesysteem gebruikt verdundingen: tint (kleur + wit), toon (kleur + grijs), schaduw (kleur + zwart). Harmonie = eigenschappen verbonden door een ongeveer rechte lijn in diagram.
In Creative Color: "Bijna elke geordende kleurensequentie lijkt prettig." Birren: warme kleuren worden door veel artiesten bevorzugd; in diagrammen meer gewicht aan warme tonen. Leonardo's chiaroscuro (tint-toon-schaduw) als voorbeeld van Birren-harmonie.
Birren's belangrijkste bijdrage. Doel: levensechte kleurresultaten met een palet beperkt volgens "veldgrootte" (Anthony Holdsworth): "De grootste vlakken van een doek moeten een veld creëren dat de kleinere elementen aanstuurt. Over het algemeen is dit veld van lagere verzadiging dan de kleinere, actieve gebieden." Effecten worden onafhankelijk van realisme beoordeeld.