De elementen en principes van beeldhouwkunst vormen de basis voor het interpreteren van een beeldhouwwerk. Kunstenaars en kunsthistorici hebben door de eeuwen heen een specifieke terminologie ontwikkeld waarmee de vorm van een beeld besproken kan worden – namelijk de constructie, het effect en de stijl. Deze formele elementen kunnen theoretisch op elk 3D-werk toegepast worden.
Beeldhouwwerken nemen per definitie ruimte in, en vaak is juist de manier waarop een beeld de ruimte tussen zichzelf en de omgeving, of tussen zichzelf en de kijker beïnvloedt, wat het beeld kenmerkt. Beeldhouwers spelen vaak met negatieve ruimte: lege ruimtes die een aanwezigheid verkrijgen omdat het beeld ze omlijst of omraamt. Henry Moore gebruikte beroemd genoeg negatieve ruimte in zijn Dubbele Oval uit 1966.
Schaal – de grootte van het beeld in verhouding tot iets anders – is een belangrijk element in de beeldhouwkunst. Veel beelden zijn monumentaal, zoals Michael Heizers City of Michelangelos David, die 5,2 meter hoog is; beide torenen boven de kijkers uit. Andere beelden kunnen klein en intiem zijn, zoals de Paleolithische Vrouw van Willendorf standbeeld, dat in één hand past. Andere beeldhouwers gebruiken het menselijk lichaam om een specifieke relatie met hun publiek te creëren. Een beroemd voorbeeld is Martin Puryears Self: gepolijst, roodzwart geschilderd en zonder ornamenten, de menselijke schaal van het beeld moedigt kijkers aan de anders saaie hoop te zien als een vertegenwoordiging van een persoon.
Het materiaal en de textuur van een beeld hebben een diepe invloed op de kijker. Sommige materialen zijn tactiel, bijna smeekbedend om aan te raken, zoals marmer, terwijl andere grof of slijmerig overkomen. De barok beeldhouwer Bernini gebruikte marmer tot grote effect in zijn beroemde De Roof van Proserpina. Hier indrukt de gewelddadige greep van de man in Proserpinas dij de vlees, maar omdat het beeld marmer is, is Berninis vermogen om de illusie van levend vlees te scheppen een groot deel van de kracht van het werk.
Beweging is al lang een belangrijk element van beeldhouwkunst. Oud-Griekse beelden zoals Myrons Discobolus vingen een enkel moment in de vloeiende reeks acties van een discuswerper; het moment dat de beeldhouwer koos om te verbeelden, impliceert voortgezette beweging. Latere beeldhouwers maakten beelden die daadwerkelijk bewegen. Alexander Calders 20e-eeuwse mobiles hangen aan het plafond en zwieren langzaam in de lucht – een poging om tijd te verkennen aan Calders kant.