1. Bron van klei:
* Verwering en erosie: Kleimineralen worden gevormd door de afbraak van gesteenten zoals veldspaat en mica. Dit gebeurt door fysieke verwering (zoals bevriezen en ontdooien) en chemische verwering (zoals zure regen).
* Transport: De resulterende kleideeltjes worden vervolgens getransporteerd door wind, rivieren of gletsjers.
2. Afzetting in een bekken:
* Stille wateromgeving: Kleideeltjes, die zeer fijn zijn, worden over grote afstanden vervoerd voordat ze bezinken. Ze hebben een rustige, energiezuinige omgeving nodig om zich te vestigen, zoals meren, lagunes of de diepe oceaanbodem.
* Accumulatie: In deze bassins hopen zich na verloop van tijd kleilagen op. Dit kan duizenden of zelfs miljoenen jaren duren.
3. Verdichting en lithificatie:
* Begrafenis en druk: Naarmate er meer sediment bovenop wordt afgezet, drukt het gewicht de kleilagen samen. Hierdoor wordt het water eruit geperst en wordt de porieruimte tussen de kleideeltjes verkleind.
* Cementeren: Opgeloste mineralen in het omringende water slaan neer in de ruimtes tussen de kleideeltjes en binden ze aan elkaar. Dit proces wordt cementeren genoemd.
4. Schalievorming:
* Fijnkorrelig gesteente: De gecementeerde en verdichte kleilagen vormen nu een fijnkorrelig sedimentair gesteente dat bekend staat als schalie.
* Splijtbare natuur: Schalie vertoont vaak een gelaagde structuur en breekt gemakkelijk langs dunne vlakken. Dit komt door de parallelle opstelling van de kleideeltjes.
Belangrijkste punten:
* Langzaam proces: De vorming van schalie is een langzaam en geleidelijk proces dat miljoenen jaren kan duren.
* Stille omgevingen: Schalie wordt meestal aangetroffen in rustige, energiezuinige omgevingen waar klei zich kan vestigen zonder te worden verstoord.
* Rijk aan kleimineralen: Schalie wordt gekenmerkt door een hoog percentage kleimineralen, waardoor het een kenmerkende schilferige textuur krijgt.
Voorbeelden:
* Olie- en gasschalie: Sommige schalieformaties bevatten aanzienlijke hoeveelheden organisch materiaal dat onder hitte en druk kan worden omgezet in olie en aardgas.
* Zwarte schalie: Deze schalies zijn donker van kleur vanwege de aanwezigheid van organisch materiaal.
Laat het me weten als je nog vragen hebt over schalievorming!