Boeken en romans vergelijken is een interessante oefening omdat de roman een subgroep is van boeken die ook in verschillende media beschikbaar is. Dit betekent dat het mogelijk is om een roman te hebben die in andere vormen bestaat dan de papieren pagina's van een gebonden dagboek of manuscript. Vandaag de dag is de betekenis van een boek sterk uitgebreid, want boeken kunnen in digitale vormen en op audioband gevonden worden.
Een boek kan gedefinieerd worden als een fysiek object dat bestaat uit veel velletjes papier, pagina's genoemd, die samen gebonden zijn om een vast object te vormen. Elke pagina is gevuld met geschreven woorden en/of afbeeldingen die een bepaald concept of idee vermittelen. In de Engelstalige wereld worden boeken van links naar rechts en van boven naar beneden gelezen, maar dit formaat wordt niet wereldwijd gebruikt. Vandaag de dag komen boeken doorgaans in zachte of harde banden en kunnen gekocht worden in boekwinkels en andere commerciële ondernemingen of via mail-order diensten.
Boeken kunnen meer informatie bevatten dan het geschreven discours waar ze bekendst voor zijn. Boeken kunnen cijfers bevatten die financiële informatie geven, zoals in een rekenmeesterboek, of visuele informatie en geschreven woorden zoals in een scrapbook. Het is ook mogelijk om een boek te hebben dat alleen uit afbeeldingen bestaat. Dit soort boek kan in scrapbook-vorm bestaan of als een selectie van afbeeldingen. Verder kan een boek gebonden en gebonden worden en in een commercieel streven verkocht worden zoals een boekwinkel of cadeauwinkel. Veel scrapbooks zijn uniek, maar de meeste commercieel beschikbare boeken worden in grote oplages gedrukt.
Een roman is een verhaal dat draait om plot, personage(s), meestal in menselijke vorm, en een thema dat het verhaal samenhoudt. Een roman hoeft niet noodzakelijk een begin en een eind te hebben, maar het geschreven werk moet nog steeds als een leesbaar concept op zichzelf staan. Ook impliceert het idee van een roman dat de verzameling woorden een substantiële lengte heeft, wat de lezer (of luisteraar) betrekt in een verlengd interpretatieproces. Paperback en hardcover romans die commercieel verkocht worden, hebben meestal een minimum woordentelling, beginnend bij ongeveer 50.000 woorden. Deze woordlimieten scheiden de roman van het kort verhaal of de fabel.
Geschreven boeken zijn verdeeld in twee basisgroepen: fictie en non-fictie. Non-fictie is een brede categorie die veel mogelijke onderwerpen omvat, maar de gemeenschappelijke noemer is dat het verhaal gebaseerd moet zijn op feiten, onderzoek of mening. Memoires, biografieën, kookboeken, wetenschappelijke rapportages, natuurwaarnemingen, handleidingen, Hollywood-klatsch en actuele gebeurtenissen zijn slechts enkele van de onderwerpgebieden die gedekt worden door non-fictie geschreven boeken. Fictie aan de andere kant omvat veel soorten vertellen, zoals fantasy, korte verhalen, science fiction en sprookjes. Niet alle vertelling kan als roman beschreven worden, maar een complete roman valt zeker onder de subkop fictie.
Een roman kan in een hoorbare vorm gepresenteerd worden. Dit kan omvatten uitzending over radio of internet of opname op een audiokassette voor de persoonlijke plezier van de luisteraar. Deze presentaties kunnen als romans beschouwd worden, zelfs als ze niet in geschreven boekvorm gepresenteerd zijn. Echter, per definitie moet een roman in geschreven vorm gecreëerd worden voordat het geconverteerd kan worden naar een andere vorm.