De reparatie van antieke, historische of zeldzame boeken vereist speciale kennis en moet in handen van professionals worden gelaten. Er zijn wel een paar basisreparaties die je op de meeste boeken kunt uitvoeren.
Open het boek op de pagina die je gaat repareren. Leg waspapier onder de pagina om de onderliggende pagina's te beschermen.
Knip een lapje rijstpapier dat ten minste 3 mm groter is dan de scheur of het gat. Als je een scheur repareert, knip een lapje dat groot genoeg is om over de rand van de pagina te vouwen om beide kanten van de scheur te bedekken. Vouw het rijstpapier waar het over de paginarand buigt.
Breng zuurvrij lijm spaarzaam aan op het rijstpapier en gebruik dan pincet om het rijstpapier glad over de scheur of het gat te strijken. Strijk eventuele luchtbellen onder het rijstpapier glad met de pincet of je vinger.
Leg waspapier over het rijstpapier om de voorgaande pagina's te beschermen. Als je een gat repareert, plaats een tweede rijstpapierlapje aan de andere kant van de pagina. Als je een scheur repareert, vouw het rijstpapierlapje gewoon over de scheur heen.
Sluit het boek en leg het onder zware boeken (telefoonboeken zijn goed), bedekte stenen of een boekpers om het te wegen terwijl de lijm droogt. Laat de lijm overnachten drogen, open het boek dan voorzichtig en haal het waspapier weg. Herhaal met een tweede laag rijstpapier als nodig. De tekst blijft leesbaar door het transparante rijstpapier.
Borstel eventueel afval met een zachte borstel voordat je andere reparaties probeert. Schraap voorzichtig ingebrande vlekken, zoals wasdruppels, af met een stille mesje.
Verwijder potloodstrepen en vuilvlekken met een wit plastic gum. Wis voorzichtig, werkend van de rug naar buiten naar de rand van de pagina. Als het papier gekleurd is, test op een onopvallende plek om te controleren of het gum de kleur niet verwijdert. Gebruik een zachte borstel of stofzuiger om gumrestjes te verwijderen.
Als een gum een marking niet verwijdert (zoals inkt), probeer het weg te wrijven met zeer fijn, goed uitgezaagd schuurpapier. Wees voorzichtig met het schuurpapier - stop direct als het papier verslechtert of dun wordt. Gebruik geen schuurpapier bij gedrukte tekst want het verwijdert de inkt. Borstel of stofzuif stof weg.
Dek krijtmarkeringen of vetzakken af met een ruime hoeveelheid rubbercement. Laat de rubbercement drogen en wrijf het dan in kleine balletjes af. Het verwijdert een groot deel van de vlek mee. Herhaal indien nodig en verwijder eventuele resterende vlek met een potloodgum of fijn schuurpapier. Gebruik geen rubbercement op gedrukte tekst want het haalt de inkt eraf.
Plaats buiterpapier of papierhanddoekjes tussen elke pagina van het boek en leg het dan onder zware boeken, bedekte stenen of een boekpers om vocht uit te persen. Vervang het buiterpapier of papierhanddoekjes elke half uur tot het boek volledig droog is. Dit kan enkele dagen duren.
Of sta het boek rechtop en ajar zodat de pagina's gescheiden zijn. Houd een föhn op minimaal 15 cm afstand van de pagina's en droog het boek. Vermindering van vervorming door het boek onder zware boeken, bedekte stenen of in een boekpers te persen. Enige vervorming is onvermijdelijk.
Om schimmel van een boek te verwijderen, stof af eventuele losse schimmel met een fijn penseel. Als het boek vochtig is, droog het volledig. Breng dan waterstofperoxide of gedenatureerde alcohol aan op het boek met een pluimvrij doek om de schimmel te doden. Lamel overtollig vocht af en droog het boek grondig.
Verwijder donkere schimmelvlekken met uitgewaterde peroxidebleek of citroensap. Breng spaarzaam aan en droog grondig daarna. Droog het boek in de zon als je citroensap gebruikt.
Plaats waspapier tussen de omslag en eerste en laatste pagina, tussen de omslag en het scharnier, of tussen enige pagina's die in contact kunnen komen met lijm.
Breng zuurvrij lijm spaarzaam aan op het gescheiden scharnier of de rug. Gebruik een breinaald of barbecue-spies om de lijm langs de lengte van de rug tussen de omslag en de binding te brengen. Een zuurvrij lijmstift werkt bijzonder goed voor het repareren van paperback ruggen en omslagen. Lamel eventueel overtollige lijm van de omslag, scharnieren, rug en pagina's af.
Verpak het hele boek in waspapier en verpak het boek dan stevig in een Ace-bandage om het op zijn plaats te houden terwijl de lijm droogt. Zorg dat de rug en scharnieren correct uitgelijnd zijn. Gewichts het boek onder zware boeken, bedekte stenen of in een boekpers overnachten.
De volgende dag, verwijder voorzichtig de bandage en het waspapier.
Gebruik doektape om een boekrug te versterken alleen als het boek voor nut of educatieve doeleinden is. Het ruïneert de verzamelwaarde.
Als de rug van het boek vervangen moet worden, raadpleeg een professionele boekenrestaurator.