Een fictief werk, of het nu een roman of een kort verhaal is, is het vlechten van bepaalde verhaalelementen. Als je als schrijver een van de conventionele verhaalelementen verwaarloost, kan het verhaal uiteenvallen. Lezers zullen het niet accepteren en niet ondergedompeld raken in de wereld die je hebt geprobeerd te creëren.
De personages zijn wie het verhaal over gaat. Ze reageren op de gebeurtenissen van de plot, en laten deze voortbewegen door hun acties of gebrek aan actie. Karakterisatie – personages presenteren als boeiende individuen die het verhaal drijven en een eigen leven hebben – biedt je lezers een middel voor emotionele verbinding met het verhaal. Dialoog, acties en interacties tussen personages dragen allemaal bij aan karakterisatie.
De setting is waar en wanneer het verhaal zich afspeelt. Het beïnvloedt de personages door culturele en sociale gewoontes te dicteren, waaraan ze zich moeten houden. Het dicteert ook het niveau van technologische toegang dat personages en organisaties hebben. In sommige verhalen kan de setting gepresenteerd worden als een personage op zich, door zijn invloed op de netwerk. Net als met personages, moet de setting zowel de plot beïnvloeden als door de plot beïnvloed worden.
Conflict is de ziel van het verhaal; zonder het hebben de personages geen reden om iets buiten de status quo te doen. Het is wat ervoor zorgt dat personages reageren op de gebeurtenissen van het verhaal. Niet alle conflict betreft een fysieke confrontatie. Verschillende typen bestaan: Persoon vs. persoon; persoon vs. samenleving; persoon vs. natuur of het supernatuurlijke; en persoon vs. zichzelf. De plot kan meer dan één van deze conflicttypen hebben; het oplossen van eréén kan leiden tot een ander. Bijvoorbeeld, Luke Skywalker die vecht tegen Darth Vader is een persoon vs. persoon conflict. Lukes beslissing over of hij Vader moet doden is een voorbeeld van persoon vs. zichzelf.
Narratieve structuur is hoe het verhaal uitgelegd en verteld wordt. De eenvoudigste narratieve structuur omvat expositie, opgaande actie, hoogtepunt, afgaande actie en denouement. De expositiefase introduceert de personages van de wereld. De opgaande actie bouwt de personagerelaties, conflict en plot op tot het hoogtepunt, of het hoofdconflict van het verhaal. Na het hoogtepunt komt de afgaande actie, die de persoonlijke conflicten van de personages oplost. Het denouement, de finale fase, lost eventuele lose plotdraden op.
Het perspectief bepaalt vanuit wiens standpunt het verhaal verteld wordt. Eerste-persoonsstandpunt is een personage binnen het universum van het verhaal dat de gebeurtenissen vertelt zoals hij of zij ze getuigt of ervaart. Het kan het hoofdpersonage zijn, maar hoeft niet.
Derde-persoons beperkt standpunt treedt op met de stem van een buitenaardse verteller die de 'camera' centreert op één enkel personage tegelijk.
Eerste-persoonsstandpunt biedt de lezer de meest intieme blik op de wereld en plot door de ogen van een personage, maar vereist dat je de stem van het personage constant handhaaft. Bovendien kan het vertellen van traumatische ervaringen in de eerste persoon moeilijk overtuigend zijn om te schrijven.
Derde-persoonsstandpunt stelt je in staat om selectief de emoties of gedachten van een personage weer te geven. Het beperkt je niet tot een enkel personage. Een recent voorbeeld van vertellen vanuit meerdere standpunten is de "A Song of Ice and Fire"-reeks, die afwisselt tussen standpunten van verschillende hoofdpersonages.
Dit is misschien wel het belangrijkste aspect van vertellen. Geloofwaardigheid, niet te verwarren met realisme, is de gemak waarmee de lezer de gebeurtenissen van het verhaal als waar kan accepteren. Dit concept heet ook "willen ongeloof opschorten," wat een ongesproken contract is tussen jou, als schrijver, en je lezers. Jouw plicht is een verhaal te vertellen en de lezer erin te laten geloven. De lezer aanvaardt daarbij realiteiten in het verhaal die normaal niet bestaan, alsook personages die op eigen initiatief handelen, niet door de wil van een auteur. Het handhaven van de interne consistentie van het verhaal – de regels die je voor de wereld stelt en de eigenschappen die je voor je personages vastlegt – is essentieel. Verander niet willekeurig de regels van je verhaal of personages om de plot te laten werken; bijv., als je een personage vastlegt als een gevechtsnovice die bijna in beslag valt bij het gezicht van bloed, laat hem of haar niet ongeroerd een snee slaan door het leger van je antagonist in de volgende scène zonder plausibele verhalematige rechtvaardiging.