Beginnend in het New Yorkse Harlem in de late jaren '10 en strekkend tot de uitbarsting van de Tweede Wereldoorlog, was de Harlem Renaissance een culturele beweging die een culturele identiteit voor zwarte Amerikanen in de twintigste eeuw probeerde te smeden. Het leverde een van de meest verbazingwekkende literatuur van die tijd, waaronder Langston Hughes' Niet Zonder Lachen en Jean Toomers Riet, en het erfgoed van de beweging wordt nog steeds decennia later gevoeld.
Hoewel de beweging haar oorsprong had in eerdere werken, werd de Harlem Renaissance officieel geïnitieerd in 1925 met Alain Locke's anthologie De Nieuwe Neger: Een Interpretatie. De kale titel zei alles wat nodig was over deze nieuwe beweging en nieuw bewustzijn; dit was een nieuwe neger, niet langer buigend voor onderdrukking of neerkijken, en klaar om zijn omgeving te bekritiseren en te interpreteren. Locke's anthologie gaf zwarte schrijvers als Richard Brice Nugent en Langston Hughes, en kunstenaars als Aaron Douglas, een podium om hun ideeën en werk te publiceren en te verspreiden. Deze democratisering van kunst en literatuur, verweven met een politieke agenda van zwarte gelijkwaardigheid, hielp een sterke zwarte identiteit vormgeven in het begin van de twintigste eeuw, een identiteit die later in de eeuw werd aangesproken tijdens de Burgerrechtenbeweging.
In 1937 werd Hun Ogen Waarden God, een roman van Harlem Renaissance-lid Zora Neale Hurston, gepubliceerd. Deze roman, met zijn afbeelding van een jonge vrouw die probeert rasselijke en seksuele vooroordelen in Florido aan de voorbije eeuw te overwinnen, werd een van de kroonprestaties van de beweging en toonde de Harlem Renaissance als een beweging die niet geblindeerd was door de strijd om rasselijke identiteit, maar een gelijke positie bood aan vrouwelijke schrijvers als Hurston en Gwendolyn Bennett om hun talent te tonen. Dit was niet ongekend – Gertrude Stein was al jaren eerder een grote speler in de modernistische beweging – maar in een beweging waar kunst, expressie en politiek zo nauw verweven waren, kon dit niet onopgemerkt blijven.
De beatdichters van de jaren '50 en '60 lieten zich inspireren door de vrije, radicale stijl van de Harlem Renaissance-schrijvers. De modernistische kunst en energieke jazmuziek die ook uit de Harlem Renaissance ontsproten, werden door de beatdichters gezien als een afwijzing van de strakke manieren van naoorlogse Amerika. Herhaalde verwijzingen naar jazz, en voorbeelden van hulde aan de "Harlem-stijl" zijn te vinden in het werk van Allen Ginsberg en Jack Kerouac, hoewel de vurige polemieken van de beweging scherp contrasteren met veel van de beat-ideeën over Zen en Boeddhisme.
De Harlem Renaissance creëerde een sjabloon voor toekomstige artistieke bewegingen door zich te binden aan een overkoepelende politieke agenda. Voor de leden was de agenda helder en verenigend: een culturele en sociale identiteit claimen voor zichzelf, niet alleen als zwarte mensen maar als mensen, ongeacht de vooroordeelbarrières die ze moesten overwinnen. Deze agenda concentreerde de beweging en werd een model voor opvolgers. In haar essay over de "Nieuwe-Neger Renaissance" beschreef de Amerikaanse academica Hortence Spiller de leden als achtervolgern van "een tamelijk verbazingwekkend idee – een kunst direct verbonden met de lotgevallen van een politieke agenda."