Een waarom-verhaal (pourquoi tale) beschrijft de oorsprong van iets, vaak op een humoristische of overdreven manier. Rudyard Kiplings "Just So Stories", sommige van Aesops fabels en veel volksverhalen zijn waarom-verhalen, die vertellen hoe de luipaard zijn vlekken kreeg, of waarom het konijn een korte stompe staart heeft. Basisschoolleraren laten kinderen vaak leren schrijven door waarom-verhalen te laten maken.
Omdat waarom-verhalen het begin van iets bespreken, beginnen ze per definitie op een moment waarop dat iets nog niet zo was: toen luipaarden nog niet gevlekt waren, giraffes gewone halsen hadden of de Grand Canyon nog een gewoon vlakke vlakte was. Omdat dit voor de menselijke geheugen is, beginnen waarom-verhalen altijd als sprookjes: "er was eens", "lang geleden toen de wereld nieuw was", "voordat de mens aan de oppervlakte was gekomen". Het begin definieert verder hoe de dingen toen waren, en hoe het betreffende item toen heel anders was. Het einde sluit het verhaal altijd af: "En zo kreeg de leeuw zijn manen."
Er moet een probleem of kwestie zijn die de overgang van het gewone naar het buitengewone triggert. De kameel was bijvoorbeeld lui en te trots om anderen te helpen, volgens Kipling; hij werd vervloekt door een djin met een hoepel omdat hij, toen hij om hulp werd gevraagd, steeds zei: "Hmph!" In sommige Amerikaanse-Indianse tradities had Beer ooit een lange, mooie staart waar hij trots op was; Vos bedrog hem om met zijn staart op het ijs te vissen, en Beer trok hem eraf toen het bevroren was aan het meer.
Het resultaat van een waarom-verhaal is altijd rechtvaardig en eerlijk, binnen de context van de cultuurperspectief. Bijbelvoorbeelden omvatten de Toren van Babel; toen de mensen besloten een toren naar de hemel te bouwen, deed God ze allemaal verschillende talen spreken zodat ze niet meer konden samenwerken aan zo'n groot project. Prometheus bedrog Zeus om botten en vet te kiezen in plaats van vlees bij een offer, een rechtvaardiging van de Griekse godsdienstige traditie om de goden alleen botten en vet te offeren. Omdat het einde altijd eerlijk is binnen de context van de oorspronkelijke cultuur van het verhaal, kan het vergelijken van waarom-verhalen uit verschillende culturen een waardevol instrument zijn in de anthropologie.
Waarom-verhalen hebben nog een paar andere elementen. Het verhaal is altijd ontworpen om uit te leggen waarom of hoe een toestand tot stand is gekomen en omvat vaak een verandering van een meer generieke toestand. In waarom-verhalen buiten de canon van specifieke volksfiguren worden personages nooit genoemd, maar aangeduid met hun soort als eigennaam: Luipaard, Man, Vrouw, Giraffe. Ze zijn vertegenwoordigers van archetypen, niet unieke individuele personages.