Een punkahwallah (ook geschreven als punkah wallah) was een persoon in koloniale India die een grote zwaaiende waaier (punkah) – een stofscherm dat aan het plafond hing – bediende door aan een touw te trekken om een koelende bries te creëren. De term werd ook toegepast op inheemse soldaten die Europese legers dienden en deze taak uitvoerden.