De saxofoon is vernoemd naar zijn uitvinder, Adolphe Sax (1814–1894), een Belgische instrumentenmaker en muzikant.
In de vroege jaren 1840 ontwierp Sax een familie instrumenten die combineerden:
Deze hybride gaf de saxofoon houten blaasinstrument behendigheid met koperprojectie.
"Saxofoon" = "Sax" (zijn achternaam) + "-foon" (van Griekse phōnē, "klank" of "stem").
Letterlijk: "Sax's stem."
Geoctrooierd in 1846 (Frans octrooi #3226). De naam saxofoon bestond niet voor zijn uitvinding – hij combineerde geen bestaande woorden; het woord werd voor zijn schepping geprononceerd. De cornet beïnvloedde het lichaamsontwerp, maar de naam eerde alleen de uitvinder.
Adolphe Sax vindt ook de saxhoorn familie (basis voor moderne harmonieorkest instrumenten) en verbeterde basklarinetontwerp. Maar de saxofoon – zijn naam geïmmortaliseerd – blijft zijn kroonjuweel.