Gekenmerkt door welsprekende, nauwkeurige bewegingen, bestaat Cambodjaanse dans sinds ongeveer de eerste eeuw na Christus en is een dansstijl vol gratie en pijn. Door de eeuwen heen is het uitgegroeid van een ceremonieel optreden exclusief voor vorsten tot een vervolgde kunstvorm die bijna verdween in de mist van de oude geschiedenis.
Hoewel niet bewijsbaar, wordt algemeen aangenomen dat de inspiratie voor Cambodjaanse dans afstamt van een van de grote epische gedichten van India, de Ramayana. Een 24.000 regels tellend gedicht, het vertelt het verhaal van prins Rama, wiens stiefmoeder hem na de dood van zijn vader verbande zodat haar eigen zoon de troon kon grijpen. Vergezeld door zijn vrouw Sita, accepteerde hij zijn verbanning uit respect voor de weduwe van zijn vader en de oudere. Toen de legende zich over Zuidoost-Azië uitbreidde, werd deze vermeend in muziek en beweging gezet, en leidde tot de evolutie van Cambodjaanse dans.
Onder de heerschappij van koning Jayavarman II (stichter van het machtige Khmer Rijk dat de 9e tot 13e eeuw bestreed), werd Cambodjaanse dans een standaard in het hofleven. Volgens AllCambodia.com waren vrouwen (meestal uit de hogere kringen van de samenleving) in de meerderheid ten opzichte van mannelijke dansers. Bovendien dicteerde een vrouwens fysiek vaak de rol die zij zou spelen. Lange vrouwen speelden bijvoorbeeld heldhaftige mannelijke rollen, terwijl kortere vrouwen met peesachtige spieren de rollen van ogers en schurken overnamen. In die vroege dagen waren mannelijke dansers zeldzaam en vervulden meestal de rollen van narren en hofnarren wanneer ze wel deelnamen.
Tijdens de heerschappij van Jayavarman II werkten er geschat 3.000 dansers aan het hof, ter vermaak van diginitairen en bezoeken edelen, volgens TourismCambodia.com.
In het hart van Cambodjaanse dans ligt Apsara, een dansvorm wiens bewegingen vandaag de dag bestaan in de vorm van relieven op oude paleizen en standbeelden. Volgens NewWorldEncyclopedia.org is "Apsara" een woord van Sanskriet oorsprong en betekent "bosgeest" of "nimf". Zinuwende, ontvouwende bewekenken zijn kenmerkend voor Apsara, samen met gebogen handpalmen die lijken te drukken op een onzichtbare muur, alsook één been opgetild, gebogen aan de knie met geflexte voet, waardoor de danser houding en evenwicht toont.
Tijdens een tentoonstelling in 1906 in Marseille, Frankrijk, zocht Auguste Rodin – de beroemde beeldhouwer wiens studie van de menselijke vorm geëpitomiseerd werd in "De Denker" – een troupe op die Apsara uitvoerde, en hij verwonderde zich dat het "onmogelijk was om de menselijke natuur tot zo'n perfectie te zien getild", volgens WisdomPortal.com.
Volgens dr. Paul Cravath (auteur van "Earth in Flower--The Divine Mystery of the Cambodian Dance Drama") was Apsara-dans ook traditioneel een bewegend gebedsritueel. Vorsten van Cambodja roeiden jaarlijks de hemel om hulp wanneer overstromingen, droogte, ziekte of oorlog het land teisterden. Tijdens dergelijke sacrale rituelen werden dansers beschouwd als serafische boden. Hun elke beweging was een smeekbede voor goddelijke inmenging.
Terwijl de Vietnamoorlog tot een einde kwam, trof een genocide Cambodja. Volgens het Killing Fields Museum in Seattle, Washington, werden intellectuelen en artiesten met name vervolgd tijdens de moordende rampage van 1975 tot 1979, inclusief uitvoerders en leraren van de oude dansen. Wie niet geëxecuteerd werd, vluchtte het land. toen de horror eindelijk voorbij was, trokken diegenen die de kunstvorm wilden herstellen naar het buurland Thailand en Vietnam om te interviewen metgenoten die bekend waren met de dansrituelen, zodat de traditie kon voortduren. De schade was echter aangericht, en veel betekenissen en bewegingen van Cambodjaanse dans waren verloren gegaan.
Sinds de jaren 80 is er een kruistocht om Cambodjaanse dans te herontdekken, volgens toerismebureaus als ToThailand.com. Een deel van deze heropleving startte eigenlijk rond 1967 toen prinses Buppha Devi, aangemoedigd door haar moeder koningin Kossomak, een van de eerste moderne voorstanders van de kunst werd, die de dans buiten de wereld van de koninklijke hoven bracht naar inheimersen en buitenlanders. In 1995 organiseerde het land een nieuwe publieke tentoonstelling van wat er hersteld was van de dans, in de hoop de dans en de artistieke integriteit die eens bloeide in een land dat onlangs bejegend was door geweld, te revitaliseren.