Hoewel de term "baile folklórico" letterlijk vertaalt naar volksdansen, heeft het een bredere betekenis dan de Engelse term. Baile folklórico verwijst naar de traditionele dansen van Latijns-Amerika, specifiek Mexico en Centraal-Amerika, hoewel er ook dansen inheems zijn aan de Amerikaanse Zuidwest die baile folklórico genoemd worden. De oorsprongen van de vele Latijns-Amerikaanse dansen die onder de parapluerterm baile folklórico vallen, zijn divers, maar de geschiedenis van de popularisering van baile folklórico is makkelijk te traceren.
Sommige volksdansen in Mexico en Centraal-Amerika kunnen worden teruggeplaatst tot inheemse tradities en oude culturen. Andere dansen zijn afgeleid van de tijd dat de Spanjaren Mexico koloniseerden, zoals Jalisco's klassieke Jarabe, met mannen in Spaanse charro-kleding en vrouwen in witte jurken met heldere linten, een inheemse traditie. De populaire vorm van baile folklórico, waarin traditionele dansen gewijzigd en als podiumvoorstelling gepresenteerd werden, begon in 1952. Amalia Hernández gebruikte haar kennis van ballet en moderne dans om inheemse volksdansen aan te passen en presenteerde haar troep, het Ballet Folklórico México. Ze startte ook een school in Mexico-Stad gericht op volksdansen.
Deze beginjaren van Ballet Folklórico México waren bescheiden. Hernández had maar acht dansers in de troep, wat de typen optredens beperkte. Binnen vijf jaar had ze een ensemble van meer dan 50 artiesten. Ze kon haar choreografie uitbreiden om stukken op te nemen waarvoor het genre bekend is, met meer dan 35 dansers ondersteund door live muzikanten. Het Ballet Folklórico México ging op tournee, optredend overal van New York tot Chicago tot Parijs. Het blijft ook elke week optreden in zijn geboorteplaats Mexico-Stad, in de Palacio de Bellas Artes.
De kenmerken van veel dansen gecategoriseerd als baile folklórico zijn vergelijkbaar. De dansers dragen traditionele kleding, vaak met sierlijke kralen, borduren, weefwerk en linten. Meeste dansen vertellen een verhaal, vaak over vlijt, liefde of jaloezie. De beweging en stijl is theatraal, met draaien, tikken, stampen en hopsen. De meest uitgebreide optredens hebben live mariachimuzikanten die ook op het podium spelen, typisch achter de dansers.
Amalia Hernández beschrijft haar troeps unieke fusie tussen oude tradities en moderne technieken als "het Mexico van gisteren en vandaag", merkend dat de liederen en dansen "geboren zijn uit ruïnes geschapen tussen de zwarte krullen van de inheemsten." Ze streeft ernaar zowel het patos als de schoonheid van haar lands lange geschiedenis vast te leggen.
De popularisering van ballet folklórico heeft veel danstroepen geïnspireerd om inheemse dansvormen met moderne vouwtjes te meesteren. In de stad Oaxaca is deze fusie te zien in het jaarlijkse Guelaguetza festival. Dansgebeurtenis, meestal in late juli, met onder andere De Dans van de Pluimen, waarbij artiesten enorme multikleurige veerhoofddoeken dragen, en een andere dans die eindigt met dansers die hele ananassen in de menigte gooien.