Belangrijkste Politieke Gebeurtenissen Van 1923
1923 was een jaar van wereldwijde onstabiliteit en transitie:
Duitsland: Crisis Ketel
- Bierkroeg Putsch (Nov): Hitler's mislukte staatsgreep; proces (Feb–Mar 1924) gaf hem nationaal podium.
- Hyperinflatie Pieak: Mark kollapseert (4,2Bn naar $1); spaargeld uitgewist; radicaliseert bevolking.
- Ruhrbezetting (Jan): Frans/Belgische troepen bezetten industriële hartland over reparaties; passieve weerstand kollapseert economie.
Turkije: Natievorming
- Verdrag van Lausanne (Jul): Vervangt strafbaar Sèvres; erkent Republiek Turkije, definieert grenzen, beëindigt geallieerde bezetting.
UK/Ierland
- Irish Burgeroorlog eindigt (May): Vrije Staat verslaat anti-Verdrag IRA; verdeling verstijfd.
- Conservatieve landslide (Dec): Baldwin wint; eerste Labour-oppositie.
VS
- Harding overlijdt (Aug); Coolidge beëdigd.
- Teapot Dome schandaal barst los (Senaat hoorzittingen).
- KKK piek (~4–5M leden); mars op DC.
Internationaal
- Volkenbond worstelt (Corfu-incident, Ruhr).
- Sovjet-Unie gevormd (Dec 1922); Lenin gehandicapt; Stalin/Trotski opvolgingstrijd begint.
- Japan: Grote Kantō Aardbeving (Sep) → 140K doden; bermrechts, anti-Koreaanse massacres.
1923 zette de toneel voor 1930s catastrofes: Nazistische opkomst, Stalinisme, Japans militarisme.