Verlichting speelt een integraal rol in cinema, televisie, theater, schilderkunst en stille fotografie. Het is de kunst van het manipuleren van licht voor optimale effecten. In het geval van video en fotografie heb je sterke licht nodig om een beeld vast te leggen. Echter, verlichting omvat veel meer dan alleen het leveren van de benodigde licht voor een beeld of scène.
De primaire — maar zeker niet enige — rol van verlichting is om te beïnvloeden wat het publiek begrijpt van een gegeven scène of beeld. Verlichting kan bijvoorbeeld de aandacht van de kijker sturen, profiterend van de neiging van het menselijke oog om naar de helderste gebieden van een frame te kijken, volgens "The Filmmaker's Handbook" van Steven Ascher en Edward Pincus. Verlichting dient ook als een verteltool, bijvoorbeeld om de setting vast te leggen door de tijd van de dag of zelfs het seizoen aan te geven wanneer een gegeven scène plaatsvindt.
De manier waarop licht het uiterlijk van een beeld beïnvloedt, hangt voornamelijk af van de kwaliteit en verdeling van het licht, volgens Kris Malkiewicz en M. David Mullen in hun boek "Cinematography." Deze kwaliteiten kunnen een diepgaande invloed hebben op de algehele "stemming" van een scène of beeld. Eeuwenlang waren schilders zoals Rembrandt zich bewust van de kracht die bereikt werd met de subtiele manipulatie van licht, dramatische effecten creërend zoals de "chiaroscuro" stijl. De komst van film herbenadrukte alleen het belang van verlichtingsontwerp om een gewenst effect te bereiken.
Lichtbronnen kunnen beschreven worden als hard of zacht. De hardheid of zachtheid van een gegeven lichtbron hangt deels af van de grootte en de afstand tot het onderwerp. Hard licht reist meestal direct van de draad van de gloeilamp (ervan uitgaande dat het een gloeilampbron is) naar het onderwerp met een minimum aan materialen ertussen, zoals bijvoorbeeld een lens. Dit resulteert in schaduwen met scherp gedefinieerde randen. Echter, als je een doorzichtige stof plaatst, zoals een stuk zijde, die het licht diffuseert, resulteert dit in zwakkere, minder scherpe schaduwen; dus "zachtere" licht.
Het juist kiezen en positioneren van lichten op een filmset is een hoge prioriteit voor de filmcrew. Acteurs moeten er hun best uitzien, terwijl de regisseur en vooral de cinematograaf — ook wel de director of photography genoemd — streven naar een bepaalde "look" of stemming voor de scène. Om die reden neemt het zorgvuldig positioneren van lichten meestal veel tijd en kosten in beslag voordat de camera's beginnen te draaien.
Een andere belangrijke functie van verlichting is om een optische illusie te weergeven; namelijk om een driedimensionale realiteit te hercreëren in een tweedimensionaal beeld op je scherm. Een verscheidenheid aan technieken kan dit bereiken, van het verlichten van prominente onderwerpen van achteren (een techniek genaamd backlighting) tot zelfs eenvoudigere methoden zoals delen van de achtergrond in schaduw laten.