Het succes of een moderne Hollywoodfilm wordt meestal gemeten aan de boxoffice-opbrengst van het openingsweekend. Een sterke opening ondersteunt de 'buzz' die kijkers aantrekt en continue populariteit op de thuismarkt garandeert. Sommige films ontlopen deze standaard. Ze bouwen een beperkte maar toegewijde volgeling, soms jaren na release. Dit zijn cultfilms.
Een cultfilm is als een sneeuwbal die langzaam groeit terwijl hij een heuvel afrolt. Deze films hebben vaak teleurstellende boxoffice-resultaten bij release; zwakke opbrengst gecombineerd met slechte recensies doet alsof ze snel vergeten worden. Maar naarmate de film de cinematografische 'voedselketen' afdaalt (theaters -> videobins -> late-night tv), trekt het een klein publiek. Ze waarderen de film voor zijn 'trashy' kwaliteit, nu-beroemde sterren of de release-tijd en relatie tot hun leven. Via fanclubs, mond-tot-mond reclame of internet houden deze 'mislukkingen' hun herinnering levend lang na release en mainstream-afwijzing.
Twee films uit de jaren 30 vallen op als vroege voorbeelden. Tod Browning, na succes met 'Dracula' (1931), verzamelde fysiek vervormde circusartiesten voor 'Freaks' (1932). Vanwege grafische afbeelding van misvormingen verboden in veel staten jarenlang. 'Reefer Madness' (1936) bedoeld om masses te waarschuwen voor marihuana. In plaats daarvan trok de bizarre afbeelding van gebruikers die hun 'demon weed' genoten, groeiende aandacht van cultfans.
Zowel 'Freaks' als 'Reefer Madness' overschreden grenzen van wat mainstream publiek acceptabel vond. Door taboe-onderwerpen/handelingen grafisch af te beelden, kregen ze cultstatus door unieke visuele presentatie. Jaren 60: 'Blood Feast' (1963), 'Night of the Living Dead' (1968) bouwden cultvolgijng op drive-ins door gore en cannibalisme. Seksuele taboes in 'Peeping Tom' (1960), 'Barbarella' (1968). Jaren 70: 'A Clockwork Orange' (1971), 'Rocky Horror Picture Show' (1975) trokken enthousiaste cultfans naar middernachtvertoningen met controversiële geweld/seksualiteit.
Sommige cultfilms bouwden publiek op artistieke tekortkomingen. Fans tonen 'underdog bewondering' voor de schijnbare onbevoegdheid van filmmakers. 'Santa Claus Conquers the Martians' (1964) wordt gezien als een van de slechtste kerstfilms, maar heeft toegewijde cultvolgeling. Recente artistieke mislukkingen als 'Showgirls' (1995) vonden loyaal publiek op thuismarkt, ondanks vernederende kritieken en vermijding door mainstream publiek bij release.