Make-up en kostuums maken deel uit van de "mise en scène" – de aspecten van films die de compositie van de shot vormen. Andere elementen van mise en scène zijn decorontwerp, verlichting, camerapositie en beweging van acteurs. Make-up en kostuums zijn een uiterst belangrijk aspect daarvan omdat ze helpen de algehele look van de film te vestigen, wat op zijn beurt bijdraagt aan de stemming en toon die de filmmakers willen creëren.
Make-up wordt breed gedefinieerd als alles wat op het gezicht of de huid van de acteur wordt aangebracht om een bepaalde look te bereiken. Alle acteurs dragen make-up voor de camera, hoewel het vaak subtiel is en puur bedoeld om hen hun best te laten zien. Sommige typen make-up worden gebruikt om specifieke kenmerken van het personage te vermittelen (bijvoorbeeld de prothetische neus die Nicole Kidman droeg toen ze Virginia Woolf speelde in "The Hours"). In zijn uiterste vorm kan make-up gebruikt worden om traumatische wonden te tonen of een acteur te transformeren in een alien of onmenselijk wezen.
Kostuums zijn gedefinieerd als outfits die acteurs dragen terwijl ze in character zijn. Ze kunnen juwelen en props omvatten zoals riemen of rugzakken naast de eigenlijke kleding. In de strictste zin helpen kostuums een gevoel van personage over te brengen – wat deze persoon in het dagelijks leven zou dragen – en acteurs helpen vaak kostuums uitkiezen die ze voelen dat het personage het beste weerspiegelt. Kostuumontwerpers moeten niet alleen de juiste kostuums vinden, maar ze moeten ze vaak ook verouderen of aanpassen om in een bepaalde scène te passen. Bijvoorbeeld: kostuumontwerper Deborah Nadoolman verouderde kunstmatig een nieuwe leerjas voor Harrison Ford in "Raiders of the Lost Ark" met draadborstels en een penmes om de indruk te wekken dat hij de jas al jaren droeg.
Zowel make-up artiesten als kostuumontwerpers hebben grote taken. Niet alleen moeten ze hun vaardigheden toepassen op de hoofdrolspelers, maar ze moeten ook extras in de achtergrond aankleden en geschminken. Dit kan een groot werk zijn – overweeg de make-up en kostuums voor de monsters in "The Lord of the Rings". Ze verschijnen vaak slechts als achtergrondbeelden, nooit in focus, en toch moesten er dozijnen of honderden van hen gekleed en geschminkt worden passend bij de periode en toon van de film. Anders ontstaan embarrassante fouten. (Een oud episch film uit de jaren zestig bevat een deplorable fout: een extra als Romeinse legionair die een polsghorse draagt.)
Make-up artiesten en kostuumontwerpers moeten vaak in tandems werken met andere leden van het productieteam. Hun kennis van kleur en compositie komt tot uiting naarmate acteurs door het decor bewegen: interagerend met verlichting, decorontwerp en andere acteurs om een compositie-effect te produceren. Als het kostuum of de make-up van de acteur niet goed samengaat met de omringende details, ziet de scène onhandig of slecht gecomposeerd uit. Integendeel, make-up of kostuums die goed passen bij verlichting en compositiestijl dragen bij aan een uitstekende look. Overweeg bijvoorbeeld de bleke make-up en zwarte outfit die Kate Beckinsale droeg in de "Underworld"-films. Niet alleen dragen ze bij aan haar personage (ze speelt een vampier), maar ze laten haar gezicht ook uitsteken boven het sombere omringende materiaal, trekkend het oog van het publiek tijdens een scène.
Naast het bijdragen aan de zuivere look van het stuk, kunnen make-up en kostuums thematische bijdragen leveren – soms heel subtiel – die helpen de algehele visie van de film over te brengen. Semantische tekens brengen details over het personage over (een slordige kerel in een vies hemd), vestigen de geloofwaardigheid van een fantastisch universum (zoals aliens in de ruimte) of leveren thematische onderstromen die het drama versterken en accentueren. Overweeg de kostuums en make-up in Bram Stoker's "Dracula". Ze zijn ontworpen om het idee van verschillende dieren over te brengen, wat graaf Dracula's controle over wezens als vleermuizen en wolven signaleert.