Hier is hoe het werkt:
1. Vragen stellen: Socrates gaf geen lezingen en gaf geen antwoorden. Hij begon met het stellen van vragen, vaak over alledaagse dingen. Deze vragen zijn zorgvuldig gekozen om hiaten in de kennis van de persoon of inconsistenties in zijn redenering bloot te leggen.
2. Uitdagende veronderstellingen: Door middel van vragen stelde Socrates de veronderstellingen en overtuigingen van zijn gesprekspartner ter discussie, waardoor ze met hun eigen onwetendheid werden geconfronteerd. Het was niet zijn bedoeling om hen een dwaas gevoel te geven, maar eerder om hen te inspireren de waarheid en een dieper inzicht te zoeken.
3. Leidend tot zelfontdekking: Het doel van de Socratische Methode was niet dat Socrates de antwoorden zou geven. In plaats daarvan probeerde hij door het proces van ondervraging de persoon te begeleiden naar zijn eigen begrip en realisatie van de waarheid.
Belangrijkste kenmerken van de socratische methode:
* Dialectisch: Een heen en weer uitwisseling van vragen en antwoorden.
* Focus op definities: Socrates drong vaak aan op duidelijke en nauwkeurige definities van concepten, waardoor tekortkomingen in het begrip aan het licht kwamen.
* Nadruk op logica: Hij moedigde logisch denken en het identificeren van inconsistenties in de redenering aan.
* Samenwerkend: Het gaat niet om een leraar die een leerling de les leest, maar om een gezamenlijke verkenning van ideeën.
Het is belangrijk op te merken dat de Socratische Methode een krachtig hulpmiddel is voor:
* Kritisch denken: Het moedigt aan om aannames in twijfel te trekken en bewijsmateriaal te onderzoeken.
* Problemen oplossen: Het helpt om complexe vraagstukken op te splitsen in behapbare delen.
* Zelfbewustzijn: Het kan leiden tot een dieper begrip van de eigen overtuigingen en vooroordelen.
Hoewel Socrates niets heeft opgeschreven, blijft zijn lesmethode inspireren en wordt hij zelfs vandaag de dag nog steeds gebruikt in het onderwijs, de filosofie en op verschillende terreinen.