Franz Liszt: De Componist Die "Programmemuziek" Bedacht
De term "programmemuziek" (instrumentale muziek die een verhaallijn, gedicht, beeld of idee uitbeeldt) werd bedacht en gepromoot door Franz Liszt in de 19e eeuw.
Liszt's Filosofie
Hij geloofde dat muziek specifieke extra-muzikale inhoud kon — en moest — uiten: emoties, verhalen, landschappen, filosofische concepten. Hij verwarf "absolute muziek" (muziek om der muziken wil) als de enige geldige weg.
Zijn Programmatische Meesterwerken
- Les Préludes (naar Lamartine) — Eerste symfonische gedicht.
- Mazeppa (naar Hugo/Byron)
- Totentanz (Dooddans — naar Holbein houtsneden)
- Prometheus, Hamlet, Orpheus — 13 symfonische gedichten in totaal.
Andere Reuzen van Programmemuziek
- Hector Berlioz — Symphonie fantastique (autobiografische hallucinatie).
- Richard Strauss — Don Juan, Till Eulenspiegel, Also sprach Zarathustra (toondichtingen).
- Gustav Mahler — Symfonies als "werelden" met programma's (later ingetrokken, maar structureel).
Liszt gaf de *naam* en het *theoretische kader*; de traditie reikt terug tot Vivaldi's Four Seasons en gaat door tot filmscores vandaag.