De jaren 1890 zagen een dramatische verandering in de typen en soorten beschikbare muziek. Deze periode kwam aan het einde van de Romantische periode. Componisten zochten een nieuwe soort muziek, vooral in Amerika. Het land probeerde zich te differentiëren van de Europese muziek en een nationale stijl te creëren. Componisten voelden zich vrij om te experimenteren met nieuwe vormen en originele muziek te creëren, niet afhankelijk van de Duitse traditie van concertmuziek.
In 1890 groeide het belang in marsen. John Philip Sousa is de bekendste marscomponist, met 136 marsen in zijn leven. In de jaren 1890 schreef ze zeven, waaronder 'The Liberty Bell', 'Stars and Stripes Forever' en 'El Capitan'. Bekend als 'Marskoning' produceerde hij meer marsen dan enige andere componist. De marsvorm is gestandaardiseerd: introductie, herhaalde eerste strain, herhaalde tweede strain, trio met toonartwisseling, break strain en finale met zanger. Formeel: |: A :||: B :| C (trio) |: D | C :|. Dubbele puntjes = herhaling, letters = nieuw materiaal. Marsen gaan snel in halve maat (twee slagen per maat), trio in drie slagen per maat.
Met moderne pianoproduktietechnieken werd massaproductie goedkoper. Piano's werden veelvoorkomend in Amerikaanse huishoudens. Dit leidde tot opkomst van bladmuziekuitgevers en vraag naar thuisuitvoering. Liederen vierden oorlogshelden en erkenden strijd in het buitenland (volgens PBS). Liederen speelden een centrale rol in informatiedistributie en entertainment. De liedvorm is typisch een 32-maat vorm: introductie en dan AABA. A-secties zijn melodisch herhaald maar met andere teksten. B-sectie is nieuw met gerelateerde maar nieuwe melodieën.
Antonín Dvořák bezocht de VS in 1892 en werd geïnspireerd een wereldberoemde symfonie te schrijven (1893) in standaard symfonievorm. Symfonieën waren nog steeds veelvoorkomend. Een andere beroemde symfoniecomponist was Gustav Mahler, die toen zijn eerste periode afronde met vier grote symfonieën. De symfonie is meestal een vier-delige vorm met vier contrasterende delen die afwisselen tussen langzaam en snel. Veel symfonieën hebben een scherzo in het derde deel.
Ragtime is zowel vorm als genre. Gedeeltelijk gebaseerd op Sousas marsen, maar met complexe ritmen en zwaardere baslijnen. Ragtime past in elke maatsoort. Typen: cakewalk, two-step, fox-trot, coon song, folk en klassiek ragtime. Ragtime-nummers hebben drie hoofdmeloideeën herhaald op verschillende manieren. Meest voorkomende vorm: AABBACCC'. Met de laatste C' lichtgewijzigd. Een van de populairste ragtime-nummers is 'Maple Leaf Rag' van Scott Joplin.