Naast piano: Beethoven speelde ook viool
Beethovens pianovirtuositeit is legendarisch. Minder bekend: hij was een bekwame altviool speler – een inzicht dat zijn orkestrale en kamerwerk vormgaf.
Altvioolachtergrond
- Geleerd in tienerjaren: Bonnse hoforkest (waar zijn vader zong) had altviolen nodig. Beethoven vulde de stoel.
- Vroege Wenense jaren (1792–1800): Speelde altviool in strijkkwintetten op Prince Lichnowsky's soirees en Emanuel Schikaneders theaterorkest.
- Waarom altviool? Innerlijke stem – hoort harmonie van binnenuit. Ideaal voor een componist die stemvoering begrijpt.
Hoe het zijn schrijven informeerde
- Altvioolpartijen in symfonieën: Nooit 'vulling.' Onafhankelijke lijnen (Symfonie nr. 3 trio, nr. 6 storm, nr. 9 recitatief).
- Strijkkwintetten: Altviool leidt vaak (Op. 18 nr. 5 finale, Op. 59 nr. 2 opening, Op. 131 doorheen).
- Orkestratie: Divisi altviool schrijven (3–4 partijen) – bv. Missa Solemnis, late kwintetten. Hij wist wat altviolisten echt konden spelen.
- Sonate voor altviool?: Schetsen bestaan (Hess 47) – nooit voltooid. De 'Notturno' Op. 42 (arr. uit Serenade Op. 8) heeft altviool prominent.
Contemporaine getuigenissen
Carl Czerny: 'Beethoven speelde altviool matig, maar met grote expressie.' Ferdinand Ries: 'Hij prefereerde altviool in kwintetten – zei dat het hem "in het midden van de harmonie" zette.'
Waarom het belangrijk is
Een componist die een innerlijke stem speelt, schrijft betere innerlijke stemmen. Beethovens altvioolervaring is hoorbaar in elke middelstem-contrapuntmelodie, elke harmonische draaipunt gevoicet in de altviolen, elk kwintet waar de altviool niet gewoon 'de alt' is.