Voor het Toevaanse volk (Republiek Toeva, zuidelijk Siberië) is het paard niet alleen vee – het is **culturele as**. Deze vereering doorweeft hun muziek:
Tweesnarige gebogen luit met gesneden paardenkop boven aan nek. Huiverend, stem-achtig timbre. Gebruikt voor solo-improvisatie, begeleiding. Symbool: paardengeest gevoerd.
Uitgebreid repertoire dat paardenschoonheid, snelheid, loyaliteit preest. Teksten: "Mijn paard, mijn vleugels," "Galop als de wind." Emoties: troost, rouw (wanneer paard sterft), verlangen.
Heroïsche verhalen (bijv. *Boktu-Kirish*) waar paard strijder's partner is – vlucht, gevecht, overleven. Keelzang (khoomei) nabootst paardengeluiden (grijns, galop).
Percussie (dungur-trommel, kengirge-viool, doshpuluur-kaakharp) repliceert gangen: stap, trab, galop, galop. Ritmische cycli = paardenbeweging.
Paard = vrijheid, uithoudingsvermogen, nomadische soevereiniteit. "Toeva zonder paarden is geen Toeva." Muziek bewaart deze band midden in modernisering.
UNESCO erkent Toevaanse keelzang en paardencultuur als Immaterieel Cultureel Erfgoed.