Middeleeuwse Europese instrumenten (1200–1400): een uitgebreide gids
De klankwereld van de late Middeleeuwen
Tijdens de 13e–14e eeuw steunde Europese muziek op instrumenten die zouden evolueren tot moderne orkestfamilies. Hier is een gecategoriseerd overzicht.
Snaarinstrumenten
- Luit: Peervormig, gebund, geplukt. Voorloper van de gitaar.
- Harp: Driehoekig frame, darmsnaren, geplukt. Hof- en kerkgebruik.
- Vielle / Middeleeuwse viel: Ovale/8-vormige resonancekast, 3–5 snaren, gebogen. Viool-voorloper.
- Rebec: Peervormig, 3 snaren, gebogen. Populair voor dansmuziek.
- Gittern: Klein, ronde rug, gekwartplukt. Vroege gitaarverwant.
Blazinstrumenten
- Blokfluit: Cilindrisch, vingergaten, aanblazen. Consorten speelden polyfonie.
- Sjalmei: Conische boor, dubbel riet, luid. Buiten/ceremonieel.
- Doedelzak: Lederen zak, chanter, drones. Volks- en hofsettings.
- Naturel trompet: Zonder ventielen, beperkt tot harmonische reeks. Fanfares.
- Cornet: Houten, leerbezogen, vingergaten, bekmondstuk. Mengde met stemmen.
Toetsinstrumenten
- Portatief orgel: Klein, handgepompte bellows, met één hand bespeeld.
- Positief orgel: Groter, tafelmodel, aparte bellows-bediener.
- Vroeg clavecimbel: Gekwartplukte snaren, opkomend late 14e eeuw.
Slagwerk
- Tambourijn (kleine trom), nakkers (keteltrommen), cymbalen, driehoek, bellen.
Deze instrumenten vormden de ruggengraat van middeleeuwse seculiere en sacrale ensembles – voorlopers van het huidige orkest.