bandish (ook cheez) is een korte, gecomponeerde melodische frase — meestal genoteerd in sargam — die fungeert als het belangrijkste muzikale materiaal in Hindoestaanse klassieke muziek, vooral binnen een khayal-uitvoering. Het is de "compositie" waaromheen improvisatie ontvouwt.
Bandish en Sthai
Hoewel soms door elkaar gebruikt, strikt genomen:
- Sthai: Het gehele openingsgedeelte vóór de antara (tweede sectie)
- Bandish: De specifieke melodische frase(s) binnen de sthai
- Een sthai bevat minstens één bandish, vaak gevolgd door een taan (geïmproviseerde melodische run), dan herhaald
- Soms wordt mukhda (openingssentence) onderscheiden van de volledige sthai
Definitie van Sargam
Sargam is het Indiase solfège-systeem: Sa Re Ga Ma Pa Dha Ni Sa — de zeven toontrapgraden (equivalent aan do re mi fa sol la ti do). Bandish-notatie gebruikt deze syllaben.
Definitie van Taan
taan is een snelle, geïmproviseerde melodische passage uitgevoerd door een solist (vocaal of instrumentaal). Van Sanskriet tan ("rekken/uitstrekken"). Gecreëerd door te improviseren rond een raga's toon met ornamenten:
- Gamaka: Gracesnoten, trillers
- Murki: Snelle triller-achtige figuren
Taans bouwen momentum en spanning op binnen de tal (ritmische cyclus). De solist moet ritmische integriteit handhaven tijdens het verkennen van melodische dichtheid.
Pedagogische rol
Leerlingen leren bandishes als repertoire — elke raga heeft canonische bandishes. Meesterlijkheid betekent de bandish zo grondig te internaliseren dat improvisatie (taan, alap, bol-baant) organisch uit zijn DNA vloeit.