De kenmerken van West-Afrikaanse muziek zijn herkenbaar aan hun snelle, complexe, ongewone manieren van ritmische interpretatie. Luisteren naar West-Afrikaanse muziek is een krachtige ervaring die de zintuigen verzadigt met geluid. Omdat zang en dans gebruikt worden als expressie, zijn deze kunstvormen in de cultuur geïntegreerd. Muziek en dans zijn onderling afhankelijk om als een geheel te functioneren in de Afrikaanse cultuur.
West-Afrikaanse muziek gebruikt gespecialiseerde, cultuurspecifieke instrumenten om een kenmerkend geluid te creëren. Er worden verschillende typen drie tot vier-snarige harpen gebruikt om pentatonische vijf-toonenschaalen te spelen. Mande-gitaren versterken de melodie en bieden melodische en harmonische ondersteuning. West-Afrikaanse muziek gebruikt een trom genaamd de djembe om meerdere gelijktijdige ritmen te spelen. Afrikaans trommen fungeert als communicatiemiddel waarbij deelnemers luisteren en reageren op elkaar binnen het muzikale kader.
West-Afrika heeft een taal die zich leent voor melodische inflecties met tonen. De West-Afrikaanse taal is een primaire invloed op hun muziek door de natuurlijke inflecties van hun spraak te volgen om muzikale ideeën te creëren. Korte, melodische fragmenten gezongen boven de ritmische trommen, creëren dynamische ritme en melodie. De hoofdelementen van hun muziek is percussief met een geringere nadruk op melodie.
Een interessant kenmerk van West-Afrikaanse muziek is dat geen van hun ideeën opgeschreven zijn. Het is volledig een mondelinge traditie die door ouderen aan leerlingen wordt doorgegeven. Muziek bestaat niet puur voor entertainment, maar om te verenigen en te communiceren met andere gemeenschapsleden. Volgens westerse standaarden hebben hun ritmische ideeën een complexiteit die geschreven notatie grotendeels verhindert.
In West-Afrikaanse muziek helpt dans de muziek te creëren. Het tempo dat door de dans en de bewegingen van de dans worden gedicteerd, bepaalt de percussieve elementen. Omdat de muziek van West-Afrika grotendeels participatief is, combineren dans en muziek tot één geünificeerde kunstvorm. Beide elementen ontstaan simultaan in een improviserende manier. In tegenstelling tot westerse muziek, waar de muziek van tevoren gecreëerd wordt en daarna gechoreografeerd.