Klassieke muziek is al decennia lang het centrum van meerdere academische studies. Veel academici onderzoeken de diverse aanleidingen om naar klassieke muziek te luisteren. Zoals de website My Positive Music stelt: muziek graveert een psychologische en emotionele afdruk in de geesten van mensen. Sinds 2011 ontdekken wetenschappers dat klassieke muziek de kunstenaar in iedereen kan openen.
Volgens psychologen van de Universiteit van Illinois is het Mozart-effect een wetenschappelijke term die de blijkbare correlatie tussen verhoogde IQ's en het luisteren naar klassieke muziek beschrijft, vandaar de naamtoekenning aan Mozart. Sinds de eerste studies over hersenen en muziek uitgevoerd werden, zijn bedrijven die profiteren van zelfhulpboeken en kinderopvoedingstips met het Mozart-effect als tool, over de jaren toegenomen.
Volgens de Indiana University wijzen de argumenten achter het Mozart-effect op verhoogde activiteit in de cerebrale cortex wanneer een persoon naar klassieke muziek luistert. De cerebrale cortex is een belangrijk deel van de hersenen voor individuen, aangezien de cortex motoriek, geheugen en spraak regelt. Het luisteren naar klassieke muziek gedurende het hele leven op dagelijkse basis zou de neurotransmitters kunnen versterken en de ruimtelijke prestaties verbeteren.
Een kunstenaar moet de benodigde ruimtelijke vaardigheden hebben om zijn kunst te creëren. Schilders moeten bijvoorbeeld een vaste hand hebben, evenals het vermogen om landschappen in hun geest te creëren en die op een doek te plaatsen. Met behulp van het Mozart-effect zouden studenten in de kunsten gestimuleerde geesten kunnen hebben die hun artistieke ideeën effectiever kunnen tekenen, beeldhouwen of schilderen.
Veel van het onderzoek in het Mozart-effect is gericht op hoe klassieke muziek de IQ van een gemiddelde persoon helpt. Dit komt doordat de cerebrale cortex, die vermeerd wordt gestimuleerd door klassieke muziek, helpt bij begrip. Begrip helpt een persoon een vraag, stelling of ervaring te begrijpen en te kwalificeren door taal of expressie. Hoewel ze niet gecorreleerd hoeven te zijn, kan een hogere IQ een kunstenaar in staat stellen kunst op een groter niveau te begrijpen dan leeftijdgenoten. Zo'n kunstenaar zou haar eigen ideeën ook knapper in haar kunst kunnen uiten.