Van Lady Gaga tot Fall Out Boy tot Elton John, mensen over de hele wereld luisteren naar muziek. Verschillende studies in de psychologie en neurowetenschappen suggereren dat muziek de hersenen beïnvloedt door een lustgevende stof vrij te maken. Meeste mensen ervaren dezelfde prettige sensaties bij het eten van chocolade of seks. Niettemin, volgens een studie van het Montreal Neurological Institute uit 1999, zijn er weinig gegevens beschikbaar over de affectieve component van muzikale verwerking.
Steven Mithen, professor Archeologie aan de Universiteit van Reading, stelde in zijn boek 'The Singing Neanderthals' dat muziek geëvolueerd is tot een communicatiesysteem. Hij legt uit dat taal gespecialiseerd is in de transmissie van informatie, terwijl muziek gespecialiseerd is in de transmissie van emotie.
Terwijl muziek wordt gegloveerd de rechterhershelft te beïnvloeden, degene direct verbonden met de auditieve cortex, beïnvloedt het ook de linkerhershelft, verantwoordelijk voor spraak, taal en wiskundige berekeningen. Robert Zatorre, mededirector van het International Laboratory for Brain, Music and Sound Research, zei dat 'Het gebied gekoppeld aan anticipatie verbindt met delen van de hersenen betrokken bij voorspellen maken en reageren op de omgeving, terwijl het gebied dat reageert op het piekmoment zelf gekoppeld is aan het limbische systeem van de hersenen, betrokken bij emotie.' Hij concludeert dat dopamine, een neurotransmitter verantwoordelijk voor belonende ervaringen zoals eten, seks, drugs of slaap, in hogere doses vrijkomt in de hersenen wanneer mensen naar muziek luisteren die ze genieten.
'Alle mensen komen met een ingeboren vaardigheid voor muziek op de wereld', zei Kay Shelemay, professor muziek aan Harvard. Hij gelooft dat op jonge leeftijd, de vaardigheid van het kind om naar muziek te luisteren, gevormd wordt door de sociale aspecten waarin hij opgroeit. Of hij nu in Afrika of New York groot wordt, de neiging van een kind naar muziek luisteren komt van het prettige effect op zijn hersenen. Maar de muziek die hij prefereert als hij opgroeit, hangt af van zijn culturele en sociale omgeving.
In vergelijking met andere dieren, reageren mensen anders op het luisteren naar muziek. Elizabeth Spelke, een andere professor aan Harvard die het effect van muziek op de hersenen bestudeerde, zei dat 'Er bewijs is voor muziek ver terug in de menselijke prehistorie. En mensen lijken op unieke manieren te reageren op muziek, vergeleken met andere dieren.' Sommige mensen genieten van instrumentale muziek omdat het hen helpt ontspannen, terwijl anderen vocale muziek prefereren, omdat ze de teksten en melodie een boodschap willen laten overbrengen.