In muzieknotatie dient de Italiaanse term fine (uitgesproken fie-nuh, betekent "einde" of "afsluiting") een specifieke navigatieve functie. Het betekent niet gewoon "stop" – het markeert de conclusie van een herhaalde sectie wanneer gebruikt met herhaalstructuren.
D.C. al Fine (Da Capo al Fine): "Herhaal vanaf het begin, speel tot fine."
D.S. al Fine (Dal Segno al Fine): "Herhaal vanaf het teken (𝄋), speel tot fine."
In beide gevallen markeert fine het echte eindpunt na de herhaling – niet het einde van de geschreven partituur (die kan doorgaan met coda materiaal).
In doorgecomponeerde stukken zonder herhalingen, markeert fine simpelweg de finale maat, de dubbele baanlijn versterkend. Het is een semantische volstop.
In complexe vormen (bijv. rondo met meerdere episodes), kun je fine aan het einde van elke grote sectie zien als elke zijn eigen D.C./D.S. instructie heeft. Elk fine geldt voor zijn specifieke herhaalpad.
Bij prima vista een stuk met D.C./D.S. al Fine: lokaliseer de fine eerst. Weet waar je landt voordat je de herhaling neemt. Het voorkomt de "wacht, waar stop ik?" paniek mid-performance.
Fine is klein – vier letters – maar draagt het gewicht van afsluiting. In muziek, als in het leven, weten waar het einde woont verandert hoe je het midden speelt.