Progressieve rock is een decadent subgenre van rock dat in de late jaren '60 en vroege '70 ontstaat. Veel artiesten voelden dat het zo complex en muzikaal gesofisticeerd was als klassieke muziek. Dit resulteerde in langere, meer uitgesponnen nummers met uitgestrekte solo's en extravagante toneeldecors.
Progressieve muziek schopte de traditionele structurele notion van populaire muziek. In plaats van simpele couplet en refrein vormen, gebruikten progressieve nummers uitgebreide muzikale tussenspellen en secties die zich meer concentreerden op een verandering van dynamiek (volume) of toonsoort. Vormen van klassieke muziek waren vaak aanwezig, mengend de traditie van solo's met jazzconcepten van improvisatie. Dit rekende nummers vaak uit tot wel meer dan 20 minuten lang.
Progressieve rockbands vermeden de rechte ritmes die in popmuziek gevonden worden. Ze gebruikten vaak complexe tijdssignaturen meer akin aan jazz. Vanwege de vaak improviserende stijl van bands als Yes, bleef het ritme los en vrij om de soloist meer ruimte te geven om te spelen. Snelle tempoveranderingen zijn ook een veelvoorkomende terugkeer.
In tegenstelling tot popmuziek, houdt progressieve rock zich niet aan één bepaalde handtekeningmelodie voor een nummer. Het neigt ertoe het klassieke concept van thema en variatie te gebruiken waarbij één of twee melodieuze ideeën worden teruggekeerd en op verschillende manieren ontwikkeld. De melodieën zijn waarschijnlijk geconstrueerd uit een modale rangschikking in plaats van de pentatonische melodieën die in rock en pop gevonden worden. In plaats van conventionele akkoorden, worden verminderde en verhoogde akkoorden die jazmuzikanten gebruiken, in prog rock gevonden.
Progressieve rockbands namen ook een nieuwe kijk op wat een album moet zijn. Conceptalbums waren een verzameling nummers met een enkel idee dat de diverse albumtracks verenigde. Tijdens progressieve rock's bloeitijd in de '70s, werden albums als Pink Floyd's "The Wall" gecreëerd niet als een onverbonden verzameling nummers maar als één evoluerend idee dat een enkel narratief verhaal volgde.
Zoals de naam suggereert, duwde progressieve rock de grenzen van hoe we naar muziek keken en hoe muziek gemaakt werd. Dit manifesteerde zich niet alleen in de muziek maar ook in de steeds meer uitgebalanceerde toneeloptredens van prog-bands. Nieuwe instrumenten zoals synthesizers en sequencers werden frequent gebruikt. Voor het eerst werden grote lasers en spiegels gesynchroniseerd met de muziek om licht- en visuele effecten onderdeel te maken van de live muziekervaring.