Progressieve alternatieve muziek is een muzikaal genre dat in de late jaren '90 tot stand kwam. Er zijn veel technieken en factoren die progressieve alternatieve muziek kenmerken, van de manier waarop instrumenten bespeeld worden tot de algemene structuur van nummers. Progressieve alternatieve muziek past ook veel concepten toe die door vroege progressieve rockbands en diverse soorten hard rock zijn gevestigd.
Progressieve alternatieve muziek is een samenvoeging van traditionele progressieve rockconcepten en alternatieve muziekstijlen zoals metal, punk en hardcore. Veel groepen hebben ook culturele muziekstijlen zoals Latijns en hip-hop samengevoegd.
Progressieve alternatieve muziek neigt ertoe traditionele nummerstructuren te vermijden. Meeste muziek volgt niet het standaard couplet-refrein-brug model. In plaats daarvan benadrukt de muziek muzikale tussenspelen en contrasten tussen secties.
Een kenmerkend aspect van progressieve alternatieve muziek is het verzamelen van nummers in uitgebreide en verenigde sets bekend als "conceptalbums". Deze albums behandelen concepten uiteenlopend van geschiedenis tot metafysica.
Visuele kunst is doorgaans een belangrijk aspect van progressieve alternatieve muziek. Of op de website, album of in concert, gebruiken veel van deze groepen en muzikanten artistieke visuele stijlen om de muziek te accentueren.
The Mars Volta is een van de meest succesvolle progressieve alternatieve muziekgroepen. Na het uitbrengen van de single "The Widow", haalde het 2005-album "Frances the Mule" plaats vier in de Billboard 200 chart.