Grammofoons, ook wel draaitafels of platenspelers genoemd, zijn apparaten voor het afspelen van audio-opnames. Ze waren het populairst tussen 1950 en 1970, daarna vielen ze in onbruik door de opkomst van 8-tracks, cassettes en compact discs. Fabrikanten produceren ze nog steeds in beperkte aantallen vanwege hun klankkwaliteit. Alle grammofoons werken volgens dezelfde basisprincipes.
Een basisgrammofoon heeft drie hoofsonderdelen: de draaitafel (het ronde plateau waarop de plaat ligt en draait), een toonarm en een naald. De naald is een kleine kegel- of driehoekvormige punt die in de golven van de plaat zit en er langs loopt. De toonarm bevestigt de naald en houdt haar op zijn plaats terwijl ze over de plaat beweegt.
Elk geluid produceert een meetbare golf. Deze golven hebben kracht en veroorzaken trillingen – een vorm van energie die atoombewging omvat. Dit betekent dat trillingen omgezet kunnen worden in elektriciteit, een andere energievorm. Dit gebeurt met transducers. Deze theorie vormt de basis van de grammofoon.
Bij het afspelen draait de plaat op de draaitafel. De naald, vastgehouden door de toonarm, beweegt langs de golven van buiten naar binnen. De naald trilt door de minieme variaties in diepte en breedte van de golf. De trillingen gaan naar het einde van de toonarm, waar een cartridge ze ontvangt. Een transducer (een spoel in een magneetveld) in deze cartridge zet de trilling om in een elektrisch signaal. Deze signalen lopen via draden naar de versterker, waar ze terugvertaald worden naar hoorbare geluchtsgolven.
Draaitafels kennen operationele problemen. Als de draaitafel niet gelijkmatig draait, zijn toonhoogtes inconsistenter – sommige DJ's gebruiken dit effect exprès, maar voor luisterplezier is dat niet wenselijk. Het gewicht van de naald slijt door wrijving de golven van de plaat, wat leidt tot kwaliteitsverlies. Stof in de golven en op de naald veroorzaakt ongewenste ruis, knarsen en klikken.
Platen zijn "lossless"-opnames: er gaat geen data verloren tijdens de omzetting van trilling naar signaal. Dit verschilt van moderne audioformaten waarbij data bij compressie verloren gaat. Daarom prefereren sommige luisteraars grammofoons: lossless biedt betere klankkwaliteit en een trouwere weergave van de oorspronkelijke opname.