EP en LP zijn een terugblik op een vroeger tijdperk in muziek: vóór MP3's, vóór CDs en zelfs vóór cassettebanden. Vinylplaten heerste decennialang de industrie, en dienden als het enig leveringssysteem voor nummers en albums tijdens die tijd: of je hoorde de plaat op de radio of je kocht het in de winkel. EP en LP waren twee verschillende formaten binnen die dynamiek.
In de vroege dagen konden individuele nummers als singles uitgegeven worden, en LP's (long play) werden als volledige albums uitgegeven. Dat is waarom albums de lengte hebben die ze hebben: het vertegenwoordigt het aantal nummers dat comfortabel op een LP past.
LP's en singles waren oorspronkelijk in concurrentie met elkaar. De kleinere singleplaten speelden op 45 rpm (omwentelingen per minuut), terwijl de langere LP's op 33 rpm speelden.
EP's, of "extended play" albums werden ontwikkeld als een middel om te concurreren met LP's. Ze liepen langer dan singles, maar gebruikten nog steeds het 45 rpm formaat.
Omdat EP's sneller draaien op de platenspeler dan LP's, lopen ze niet zo lang. Ze bevatten meestal tussen de vier en zes nummers met een totaal van 15 tot 30 minuten.
Omdat EP's zo lang een geaccepteerd formaat waren - met name in het VK - bleven ze bestaan nadat technologie de praktische noodzaak voor ze had gemaakt. CDs, bijvoorbeeld, konden in EP-formaat uitgegeven worden, zelfs al konden ze veel meer nummers op de schijf houden.