Symfonie: Definitie, Geschiedenis, en Evolutie
Een symfonie is een grootschalig orkestwerk, typisch in vier delen (snel–langzaam–menuet/scherzo–snel), hoewel vormen variëren. Standaard instrumentatie: strijkinstrumenten, houtblazers (2 elk), horens (2–4), trompetten (2), pauken, soms meer.
Evolutie
- 17e eeuw: Italiaanse opera sinfonia's (3-delig)
- 18e eeuw: Haydn (104), Mozart (41) codificeren 4-deels vorm
- Vroeg 19e: Beethoven vergroot drama, lengte, voegt stemmen toe (Nr. 9)
- Romantiek: Brahms, Mahler, Bruckner, Tchaikovsky – langer, programmatisch
- 20e eeuw: Shostakovich, Sibelius, Nielsen – moderne harmonie, compressie
- Heden: Levende componisten (Adams, Higdon, etc.) houden vorm levend
Symfonieën blijven de top van orkestraleschrijven — abstract, architectonisch, emotioneel uitgestrekt.