Olie pastels worden gebruikt voor tekenen en schilderen. Ze combineren de beste eigenschappen van krijtjes (gladde, gemakkelijke toepassing) en pastels (heldere, zuivere kleuren). Olie pastels zijn een redelijk nieuw kunstmedium oorspronkelijk uitgevonden voor kinderen, maar ze zijn geleidelijk overgenomen door serieuze kunstenaars vanwege de vele manieren waarop ze gebruikt kunnen worden. Ze zijn gemaakt van pigment gecombineerd met een olie- en wasbinder die nooit volledig uithardt. Om die reden moeten kunstwerken gemaakt met olie pastels beschermd worden, aangezien ze niet gemakkelijk gereinigd kunnen worden.
Olie pastels werden voor het eerst in 1921 in Japan ontwikkeld. Deze kruising tussen een waskrijtje en pastelkrijt werd oorspronkelijk geproduceerd door de Sakura Crayon Company. Ze werden voor het eerst door scholen in Japan gebruikt om leerlingen in westerse kunststijl te instrueren. Ze zijn sinds 1927 verkocht onder de naam Cray-Pas en zijn gebruikt om generaties schoolkinderen over de hele wereld tekenen en schilderen te leren.
In 1947 vroegen twee kunstenaars, Pablo Picasso en Henri Goetz, verf- en pastelfabrikant Henri Sennelier om een professionele versie van Cray-Pas te ontwerpen. Twee jaar later, met de hulp van Goetz en Picasso, produceerde Sennelier de eerste professionele olie pastels, die nog steeds bekend zijn om hun briljante kleurenpalet en roomachtige consistentie.
Naar aanleiding van Picasso's voorbeeld, begonnen veel kunstenaars te experimenteren met het medium, en galeries begonnen olie pastel werken te tonen en te verkopen. In de jaren '80 gebruikten steeds meer serieuze kunstenaars olie pastels, wat andere verfmakers aanzette om hun eigen productlijnen te introduceren. Nu, naast Sennelier, worden olie pastels geproduceerd door Caran d'Ache, Holbein, Talens en Grumbacher, evenals talloze kleine bedrijven.
Volgens olie pastel expert Kenneth Leslie zei Picasso tegen Sennelier: "Ik wil een gekleurde pastel waarmee ik op alles kan schilderen, hout, papier, doek, metaal, etc. zonder het doek voor te bereiden of te primeren." Omdat olie pastels was en inerte olie als binder gebruiken, hebben ze uitstekende hechtende eigenschappen en plakken ze op een wijd scala aan oppervlakken. Ze zijn ook volledig zuurvrij en, omdat ze nooit uitharden, kraken of schillen ze nooit. Deze mogelijkheid om op verschillende typen draagvlakken te worden gebruikt, verklaart deels de aantrekkingskracht voor hedendaagse kunstenaars.
Olie pastels kunnen in een grote verscheidenheid aan technieken bewerkt worden. Ze kunnen licht op grof papier of stof gebruikt worden, en het resultaat is vergelijkbaar met pastelkrijt, zonder het stof. Ze kunnen ook in zware lagen op een stevig draagvlak toegepast worden, wat een soort impastotechniek creëert. Olie pastels kunnen gemanipuleerd worden met penseelen gedoopt in oplosmiddelen of oliën, op zowel doek als panelen. Ze kunnen gelagd en weggekrabbeld worden in een soort sgraffito. De reeks technieken en draagvlakken die gebruikt kunnen worden, met zeer weinig technische beperkingen, geven kunstenaars grote expressievrijheid samen met archivale stabiliteit.
Olie pastels zijn een "snel" medium, simpel om mee te werken, en gemakkelijk te dragen, voor schilderen op locatie. Ze komen in een briljante reeks kleuren en mengen gemakkelijk. Ze kunnen gebruikt worden om op locatie te schetsen en dan, terug in het atelier, kunnen dezelfde materialen gebruikt worden om een permanent kunstwerk te voltooien. Dit was, in feite, wat Henri Goetz nastreefde toen hij begon met olie pastels. In tegenstelling tot traditionele olieschilderijen, hoeft kunstwerk gemaakt met olie pastels geen tijd te drogen voordat het getransporteerd of gelijst wordt.