Europese Vraag Naar Indiase & Chinese Textiel (1500–1800): Katoen, Zijde & Handelsimperia
Europa's honger naar Aziatische textiel dreef de Ontdekkingsreizen, bouwde handelscompagnies en herschikte wereldeconomieën.
Uit India (Coromandel, Gujarat, Bengalen)
- Katoen — de kern:
- Mousseline (Dhaka) — sheer, "gewoven lucht," 100+ draadtelling. Mughal hof favoriet.
- Katoenstof (Calicut) — gewoon/gedrukt katoen; gaf naam aan alle gedrukte katoenen.
- Chintz (Golconda/Masulipatnam) — geglaasd, handgeschilderd/blokgedrukt floreel. Verboden in Frankrijk (1686) & Engeland (1721) om eigen wol/zijde te beschermen – smokkel bloedde.
- Khaddar / Khadi — handgesponnen/handgeweven; later nationaal symbool (Gandhi).
- Zijde: Bengalen (Murshidabad), Kasjmir — brokaat, fluweel. Minder volume dan China maar fijner patronen.
- Indigo & Kleurstoffen: Geen stof maar essentieel – Indiase indigo domineerde Europese verf tot synthetisch (1897).
Uit China
- Zijde — het monopolie:
- Rauwe zijde (filature), gedraaide zijde, geweven zijden (satin, damast, brokaat, fluweel).
- Keizerlijke werkplaatsen (Suzhou, Hangzhou) — tributegraad.
- Thee + zijde = Kantonssysteem (1757–1842) dubbele motor.
- Katoen: Nankeen (geelbruin, duurzaam) — werkkleding, marineuniforms. Minor vs. zijde.
- Nankeen / Grasstof / Ramie: Vezelvezels — zomerkleding.
Waarom Europa Niet Kon Napootsen
- Klimaat: Katoen heeft lange vorstvrije seizoen nodig; zijde moerbei + zijderup expertise.
- Vakmanschap: Indiase blokprint, Chinese draw-loom weven – generatievakmanschap.
- Kosten: Aziatische arbeid 1/10–1/20 Europese; kwaliteit hoger.
Gevolgen
- Oost-Indische Compagnies (VOC, EIC): Gecharterde monopolies → territoriaal bewind.
- Katoenwetten: Protectionisme → Industriële Revolutie (Brits katoenmechaniseren om te concurreren).
- Deindustrialisatie: India's textieldeel 25% wereld (1750) → 2% (1900).
Nalatenschap: Woorden katoenstof, chintz, mousseline, nankeen, khaki, dungaree, pyjama, shawl, bandana – alle Indiase/Aziatische textielleenwoorden in het Engels.