Hoewel de meeste kunststromingen ontstaan als reactie op de esthetische krachten van hun tijd, waren Romanticisme en Impressionisme reacties op een gecodificeerd ideestelsel. Geboren als reactie op de Verlichting en de toepassing van rationele, natuurlijke wet op wetenschap en natuur, vluchtte het Romanticisme, volgens het WebMuseum, naar een bijna mystieke ontzag voor de natuur; in plaats van haar te begrijpen, wilden romanticisten de wereld om hen heen gewoon genieten. Impressionisme was een nog openlijker rebellerende scholen; schilders wierpen veel van de toenmalige kunstles overboord en focusten op het vastleggen van licht en emotie in hun onderwerpen.
Romanticisme was opgebouwd rond ontzag voor de natuur; veel hoofwerken verheerlijken de natuurlijke door realistisch weergegeven scènes die een gevoel van verbazing en ontzag opwekken. Hoewel Impressionisme niet zo strak aan de natuur gebonden was, concentreerden veel schilders zich op de effecten van licht, met name zonlicht, op hun onderwerpen. Soms met een tijdslas-aanpak, trokken impressionisten, zoals Hamlin Garland noteerde, veel inspiratie uit de manier waarop subtiele veranderingen in natuurlijk licht – seizoenen, atmosferische omstandigheden, tijdstip – de stemming van een schilderij drastisch konden veranderen.
Waar eerdere, realistischere stijlen zich richtten op nauwkeurige weergave, waren Romanticisme en Impressionisme meer gericht op het vastleggen van de geest van het onderwerp. Voor romanticisten betekende dat een realistische weergave van een gekozen en gecomposeerde scène om een emotionele resonantie te creëren die het publiek weglokte van de wetenschappelijke, rationele – "klinische" – benadering. Impressionisten gingen nog verder, veel realistische overwegingen en delicate penseelstroken opofferend voor doeken die de geest van het moment vingen, met zichtbare penseelstroken en lichteffecten die realisme ten goede kwamen om de emoties van de kijker te sturen.