'Primitieve potten' verwijst naar twee kunstvormen. De eerste is een schaap-naar-sjaal proces: lokale klei vinden, graven, temperen tot simpele potten/schalen. Omdat lokale omstandigheden uiteenlopen, focust dit artikel op technieken met al beschikbare, gekonditioneerde klei (links voor volproces onderaan). Volgt: handvormmethodes en links naar bakmethodes.
Snij kleistuk, leg op werkvlak. Licht vochtig maken, klei hard meermaals op werkvlak slaan. Minuten kneden, vochtigen indien nodig, tot glad, buigbaar, klonter-/luchtvrij. (Luchtbellen vergroten bij hitte → barstingen.)
METHODE 1: Knijp-/handvormen. Klei in één stuk, strekken, trekken, knijpen tot gladde ronde/vierkante vorm, gelijkmatige dikte (~0,6 cm). Vingers/palmen: centrum plat, randen opreiken. Vierkant? Knijp hoeken samen voor staande randen. Vermijd wijd uitgestelde randen (kunnen instorten bij drogen/bakken). Vroege pogingen: kleine schalen, 7,5-12,5 cm basis, ~2,5 cm wand.
METHODE 2: Balvormen. Klei tot stevige bal. Een of meer vingers: holte in midden, stop 0,6 cm voor bodem. Vingers/handen: holte geleidelijk vergroten tot wanden gelijkmatig 0,6 cm. Levert hogere randen dan methode 1.
METHODE 3: Rolpotten. Klei tot lange touwen van gelijkmatige 0,6 cm dikte. Eerste touw dicht opgerold voor bodem, randen dicht. Met vochtige handen gladstrijken. Vanaf 2e/3e touw: geleidelijk zijkanten opbouwen, randen dicht, gladstrijken. Makkelijk om te beginnen, uitdagend voor beginners bij hogere zijkanten.
ALLE METHODES: Laat 30 min drogen. Maak ondiepe decoraties met houten stok, metaal/plastic mes. Hou ondiep – niet te kwetsbaar voor bakken.
ALLE METHODES: Touw om beide handen, strak trekken, onder pot heen trekken – makkelijkste manier om pot van werkvlak te halen. Laat overnachten drogen. Klaar voor bakken als droogkleur overal gelijk is en pot iets lichter voelt.
Houtskool in barbecue, wacht op hoogste hitte, met tang pot op rooster. Een experimenter rapporteert vuurgat graven als alternatief voor moderne oven. Wie op lokale klei leunde, begroef potten misschien direct in vuur/as. Je bent in experimenteel gebied: combineer bakrichtlijnen van moderne klei met vuurtechniek die je hebt. Twijfel? Vuur voeden, resultaten beoordelen (ervaringen anderen in links).