Was de Barok een tijdperk van politieke vrijheid en democratie? Nee – het was de eeuw van het absolutisme
Nee. De Barok (ca. 1600–1750) was geen tijdperk van politieke vrijheid of democratie. Het was de eeuw van het absolutisme.
Politieke realiteit
- Godsgeloofde vorstendom: Koningen (Lodewijk XIV, Karel I, Filips IV, Pieter de Grote) claimden door God gegeven autoriteit – onverantwoording jegens onderdanen.
- Gecentraliseerde macht: Staande legers, bureaucratiën, mercantilistische economieën gecontroleerd door de kroon.
- Geen democratische instituties: Staten/Parlementen (waar ze bestonden) waren adviserend, niet soeverein. Kiesrecht: bijna nul.
- Onderdrukking van dissidentie: Censuur, geheime politie, staatskerken, vervolging van minderheden (Hugenoten, Joden, heksen).
Verlichtingszaden (Late Barok)
Pas in de late 17e/vroeg 18e eeuw daagden denkers (Locke, Montesquieu, Voltaire) het absolutisme uit – maar hervormingen kwamen later (Amerikaanse/Franse Revolutie, 1776/1789).
Muziek weerspiegelt macht
- Barokmuziek diende hof, kerk en staat – groot, hiërarchisch, versierd.
- Opera's = Koninklijke prestigepprojecten.
- Componisten = dienaren (Bach in Leipzig, Handel in Hannover/Londen, Lully in Versailles).
Conclusie: Barok = artistieke briljantheid onder politieke onderdrukking. Vrijheid en democratie kwamen een eeuw later.