Gebouwen met cirkelvormige grondslag en koepels: rotonda's
De architecturale term is rotonda (van Latijn rotundus, "rond"). Een rotonda combineert een cirkelvormige (of polygonale-benaderende-cirkel) vloerplan met een centrale koepel—halfbol, uien, schotel, of anders—die de ruimte bedekt. Gecentraliseerde symmetrie is typisch; portico's, kolommen en apsiden gaan vaak met de vorm.
Belangrijkste Kenmerken
- Cirkelvormige vloerplan
- Centrale koepel die gewicht radiaal afvoert
- Dikke muren, pendentieven/schuinschijven voor vierkant-naar-cirkel overgangen, of een trommel
- Materialen: steen, baksteen, beton, staal, glas
Functies Door de Geschiedenis
- Religieus: Pantheon (Rome), Hagia Sophia (Istanboel), doopfontijnen, martyria, kapellen
- Gedenkend: Jefferson Memorial, U.S. Capitol Rotonda, mausoleums (Hadrianus/Castel Sant'Angelo)
- Burgerlijk: Bibliotheken (British Museum Leeszaal), musea, wetgevende kamers
- Wetenschappelijk: Sterrenwachten, planetenaria
Constructieve Notitie
De koepel's radiale gewichtsafvoer eist serieuze structurele oplossing—ofwel door massive muren, pendentieven, of moderne spanningsringen. De vorm blijft bestaan omdat het het "groot bedekt ruimte" probleem oplost met elegantie en symbolische kracht.