Het geschreven woord kan communiceren, vermaaken en verlichten. De beste voorbeelden doen alle drie. Narratieve en expositieve teksten zijn twee veelvoorkomende schrijfvormen. Niet iedereen kan direct het verschil zien. Het vermogen om snel te bepalen of je een narratieve of expositieve tekst leest, hangt af van het kennen van de kenmerken van elk.
Narratieve teksten bezitten een artistieke stijl. Bloemende taal, rijke metaforen en diepe symboliek zijn kenmerkend. Expositieve teksten hebben vaak een neutrale toon, zoals in een krantenartikel. De lezer van een expositieve tekst mag nooit verward raken. Hoewel een expositieve tekst een punt wil maken, kan een narratieve tekst veel significatielagen hebben die zich subtiel openbaren. Lezers reageren vaak anders op hetzelfde verhaal. Ondanks de literaire rijkdom vereisen goede verhalen een vaardige hand en aandacht voor detail.
Narratieve teksten bevatten elementen die gemeenschappelijk zijn aan fictie: hoofdpersonage, bijpersonages, levendige setting met details. Expositieve teksten bestaan uit inleiding, kern en conclusie. In de kern vind je feiten, cijfers en een logisch opgebouwd argument. Lijsten en voorbeelden zijn kenmerkend. Verhalen beschrijven actie die opgaat tot een climax waarin een centraal conflict wordt opgelost. Binnen die principes heeft de schrijver veel vrijheid.
Lezers tegen narratieve teksten meestal aan in romans, korte verhalens, creatieve non-fictie. Expositieve teksten horen bij leerboeken, essays, handleidingen – contexten die op feiten steunen meer dan op stijl. Beide kunnen geïllustreerd zijn, maar illustraties bij verhalen zijn kunstzinniger, niet instructief.
Het doel van een narratieve tekst is meestal de lezer te verteren, terwijl een expositieve tekst informatie wil communiceren. Hoewel een verhaal informatie bevat, heeft die minder direct praktisch nut. Een goed narratieve schrijver kan de verbeelding vangen en de lezer uit de huidige situatie tillen. Verhalen bevatten vaak – maar niet altijd – een wijsheid die aan het einde openbaar wordt.