Een verhaals thema is, simpel gezegd, waar het verhaal over gaat. Een thema van de film 'Rocky' is bijvoorbeeld dat moed en kracht kunnen triomferen over de odds. Vaak is een verhaals thema niet direct identificeerbaar: sommige verhalen hebben geen expliciet thema, terwijl anderen meerdere thema's kunnen hebben. Met zorgvuldig lezen en door jezelf een paar sleutelvragen over een verhaal te stellen, kun je jezelf leren een verhaals thema beter te identificeren.
Metaforen (één ding dat voor iets anders staat) en symboliek (een herhalend motief bedoeld om een idee te herhalen) zijn literaire middelen die vaak gebruikt worden om een verhaals thema neer te zetten. Deze middelen worden frequent gebruikt in de literatuur. Herman Melville's 'Moby Dick' is bekend om het gebruik van veel van deze middelen om de verhaals meerdere thema's uit te drukken, waaronder wraak en mens tegen natuur.
Zoek naar acties of dialogen in een verhaal die herhaald worden. Vaak is deze herhaling bedoeld om een idee bij de lezer te imprimeren. Het doel van de herhalende elementen kan zijn om het bewustzijn van het punt dat een verhaal probeert te brengen of het standpunt dat de auteur de lezer wil laten aannemen te vergroten. Herhalende gebeurtenissen in een verhaal opmerken kan aanwijzingen geven over het thema of doel van het verhaal.
Stel jezelf vragen als je een verhaal leest. Belangrijke vragen zijn: 'Wat wil het hoofdpersonage?' en 'Waarom wil het hoofdpersonage dit?' Het kennen van de wensen en behoeften van de personages kan je helpen zoeken naar de antwoorden die je kunnen helpen een verhaals thema te zien.
De uitkomst van het verhaal kan je veel vertellen over het thema van een verhaal. Als de slechte in een verhaal (de antagonist) niet verliest, kan een van de thema's zijn dat het goeie niet altijd triomfeert. Er is meestal meer aan een thema dan wat de eindiging dicteert, maar de conclusie maakt een goed startpunt voor het onderzoeken van de elementen van het verhaals thema.