In tegenstelling tot secundaire bronnen, bieden primaire documenten de unieke kans inzicht te krijgen in de geest van iemand die een historisch gebeurtenis daadwerkelijk heeft meegemaakt. Als eerstehandsgetuigenissen kunnen primaire bronnen zeer informatief zijn voor ons begrip van een historisch gebeurtenis, maar moeten ook kritisch onderzocht worden. Verschillende aspecten van een primair brondocument moeten geanalyseerd worden om de aard van de oorsprong van het document te verduidelijken en de kwaliteit en bruikbaarheid van de informatie te bepalen.
Bekijk de materiële aard van de bron. Weten of het gedrukt, gepubliceerd of handgeschreven is, de kwaliteit en het type papier of bindmateriaal, en het lettertype of handschriftstijl, geeft aanwijzingen over de intenties van de auteur en de context waarin het geschreven werd.
Leer over de schepper. Er kan informatie over de schepper in de tekst staan (waar ze vandaan kwamen, hun beroep, leeftijd, etc.) of de naam kan opgezocht worden in historische archieven. Als bekend, kunnen er gepubliceerde biografieën geraadpleegd worden.
Controleer de tijd en plaats van de schepper in relatie tot het gebeurtenis. De kans is groot dat hoe dichter de schepper bij het gebeurtenis was (in tijd en ruimte), hoe accurater de informatie zal zijn.
Overweeg de beoogde boodschap. Neem niet aan dat je zuivere feiten voor je hebt. Bronnen zullen waarschijnlijk bevooroordeeld zijn en de intentie van de auteur om deze tekst te creëren moet kritisch beoordeeld worden.
Overweeg de beoogde doelgroep. Weten of de auteur een overtuigingsboodschap voor een groot publiek creëerde of een privéschrift aan iemand schreef, helpt je de intenties, de nauwkeurigheid, de eerlijkheid en de emotie van de boodschap te beoordelen.
Vergelijk het document met andere documenten uit de tijd en om het gebeurtenis. Ontdek of andere bronnen de informatie ondersteunen of tegenspreken.
Trek conclusies over nieuwe of aanvullende informatie die het document biedt ten aanzien van het gebeurtenis, de tijd of de plaats.