Verhalen, of ze nu goed of slecht zijn, bevatten gemeenschappelijke elementen. Waar gaat het verhaal over? Deze vraag vraagt om een beschrijving van de plot, en het skelet van het verhaal is bekend als plotstructuur. Een verhaal kan introspectief zijn op een personage, waar de dingen die tijdens het verhaal gebeuren plaatsvinden binnen de gedachten van een personage. Of een verhaal kan gaan over een avontuur dat een personage beleeft in verre landen, zonder veel tekst gewijd aan wat er in het hoofd van een personage speelt. Het zou alle creatieve schrijvers ten goede komen om de elementen van plotstructuur te begrijpen.
Het eerste deel van een verhaalplot beschrijft de locatie, personages en initiële problemen in het verhaal. Afhankelijk van het soort verhaal dat de auteur schrijft, zal de expositie gefocust zijn op verschillende dingen. Een high fantasy's expositie zal bijvoorbeeld veel beschrijvingen van de omgeving bevatten omdat de lezer geïntroduceerd moet worden aan niet alleen nieuwe personages, maar ook nieuwe wezens, magische vaardigheden, samenlevingen, etc.
De expositie is cruciaal bij het introduceren van de lezer tot de protagonist, of hoofdpersonage. Als een lezer de protagonist of omgeving niet leuk vindt, zal hij niet doorgaan met lezen. De expositie dient ook om eventuele problemen die een personage ervaart te illustreren. Als een personage ambities of doelen heeft, wat de meeste wel hebben, zullen deze in de expositie bekendgemaakt worden.
De opbouwende actie begint wanneer een complicatie plaatsvindt die de protagonist leidt om zijn reis te beginnen. Soms heeft een personage geen interessante doelen of ambities tot de complicatie. De gebeurtenis kan zo subtiel zijn als een subconsciente existentiele crisis of zo duidelijk als een aanval op de samenleving van de protagonist. Wanneer de gebeurtenis voorkomt, kan de protagonist ontdekken dat hij iets anders moet bereiken dan oorspronkelijk gedacht.
De opbouwende actie bevat gebeurtenissen die spanning aan het verhaal toevoegen. De spanning zal blijven toenemen tot de climax van het verhaal. Afhankelijk van de setting en de ambities van het personage, kan de protagonist de volledige steun van zijn vrienden en samenleving hebben, vooral als hij op een reis of zoektocht uitgaat om de samenleving te behouden. Andere personages kunnen tegen de samenleving of de status quo vechten.
De climax is het moment van de hoogste spanning. Alle opbouwende actie leidt tot dit moment wanneer de uitkomst en het lot van de personages zullen worden bepaald. Dit, het hoogtepunt van het verhaal, neigt het meest spannend te zijn en is meestal wanneer de protagonist zijn belangrijkste beslissingen neemt. Dit element bevat de finale confrontatie, waar de protagonist voor moet staan.
De afbouwende actie en ontknoping zijn de gebeurtenissen onmiddellijk na de climax. Conflicten worden opgelost, de ontknoping bindt eventuele lose eindjes in het verhaal en eventuele laatste mysteries worden opgelost. De protagonist kan ook iets schokkends over zichzelf of andere personages ontdekken dat eerder onbekend was. Lezers zijn zich bewust dat het verhaal snel zal eindigen wanneer ze dit deel van de plotstructuur bereiken.
Het denouement is het tegenovergestelde van de expositie. In plaats van de scène van het verhaal te schetsen, schetst het de scène van de wereld na afloop van de reis van de protagonist. Hoe de personages of omgeving veranderd zijn door het conflict in het verhaal, wordt in het denouement beschreven.